HKU

HKU-Column januari 2017

Wanneer zal een instelling als de onze kunnen terugkijken op een gelukkig jaar?

Stratenmakers

'Schep een breed geluksportfolio waar je echt iets aan hebt.' Pardon? Soms lees je iets waarvan je denkt: staat dit er echt? Ja het staat er echt. Trouwjournalist Joost van Velzen is op consult bij "geluksprofessor" Patrick van Hees. Op de vraag wanneer deze zelf durft te spreken van een gelukkig nieuwjaar antwoordt hij: 'Mijn huidige geluksniveau ook voor dit nieuwe jaar vasthouden.' Mijn huidige geluksniveau ... Ook dat staat er echt. De vraag was trouwens fout. Het jaar is inmiddels drie dagen oud. Nieuwjaar is al voorbij. Dat duurt precies één hele dag. We wensen elkaar natuurlijk meer. Maar wat eigenlijk? Van Dale geeft bij nieuwjaar: "jaar dat pas is begonnen of jaar dat binnenkort begint". Dat "binnenkort beginnen" zit er niet meer in en "pas begonnen" wordt met de dag dubieuzer. Met onze goedbedoelde wensen willen we natuurlijk zeggen: 'een gelukkig jaar'. Waarom zeggen we dat dan niet?

 

Goeie vraag. In "Stokken en stenen", volgens de flaptekst Karin Spainks literaire debuut, staat een prachtig voorbeeld van zorgvuldig formuleren, dat me altijd is bijgebleven. De vader van Karin vraagt of ze de plaat wil omdraaien. '"Ja hoor," antwoord ik, en blijf zitten. (...) Het kost ons moeite, maar uiteindelijk vinden we de formulering die iedere ambivalentie uitsluit. Ik kan hem bijna twintig jaar later nog steeds zonder haperen uitspreken. "Lieve Karin, wil je die handelingen verrichten die leiden tot het ten gehore brengen van de andere kant van de plaat die thans op de draaitafel in de huiskamer ligt, en wel NU?" Daar is alleen nog maar ja of nee op te zeggen. Mijn vader en ik houden van zulke digitale logica.' Op een bepaald niveau is digitale logica heel handig en vaak zelfs gewenst. Bestuurders slaan links- of rechtsaf, beleidsmakers kiezen voor zwart of wit. Want er moet hoe dan ook kleur bekend worden. De grote vraag is dan natuurlijk of zo'n keuze automatisch leidt  tot "een breed geluksportfolio" voor hen die het beleid niet maken en die niet aan het stuur zitten, maar op de achterbank. Kun je een instelling überhaupt een gelukkig jaar wensen zonder dat het een lege nietszeggende kreet wordt?

 

Wanneer zal een instelling als de onze kunnen terugkijken op een gelukkig jaar? Op dit punt kan de digitale logica van Spaink de prullenmand in. Het hangt er maar helemaal vanaf aan wie je het vraagt. Over het antwoord op de vraag of creativiteit belangrijk is hoeven we niet de twisten. Het is de motor van onze core business. Een website waar deze vraag ook wordt gesteld laat het niet bij een ondubbelzinnig "ja". 'In onze hoogtechnologische en zeer geregelde maatschappij wordt het steeds moeilijker om de eigen ideeën uit te leven en in praktijk te brengen. Aan de andere kant wordt dit steeds belangrijker omdat de concurrentieslag tussen personen en tussen ondernemingen zich met name op het gebied van innoverend vermogen afspeelt.' Er staat nog iets: 'Wanneer men niet gestimuleerd wordt, verkommeren de creatieve vermogens en talenten.'

 

De geluksprofessor uit de eerste alinea heeft een boekje geschreven: "Geluk is D.O.M." D.O.M. staat voor Doelen, Oplaadpunten en Mensen. In bedrijven en instellingen worden de Doelen met een hoofdletter geformuleerd door de bestuurders. Maar in de praktijk moeten de Mensen het doen. Met "doen" bedoel ik de weg erheen aanleggen en deze, als het even kan, daarna ook nog bewandelen. Volgens de geluksprofessor is 'meer verbinding maken van mens tot mens het beste voornemen dat we kunnen maken.' (sic!) Karin Spaink en haar vader zouden goede voornemens hébben en vervolgens zorgen dat het daar niet bij blijft! Goede lezers hebben al gezien dat ik de Oplaadpunten heb overgeslagen. En dat is gek, want als je wilt voorkomen dat de creatieve vermogens en talenten verkommeren, zijn die Oplaadpunten juist hard nodig. Studenten moeten al werken aan hun "carrièreportfolio", hun "met-mij-gaat-het-fantastisch-portfolio", hun "applausportfolio" en of dat nog niet genoeg is, nu ook nog eens aan hun "geluksportfolio". Ik vroeg me toen ik studeerde nooit af of ik gelukkig was. Hoefde niet. Gelukkig zijn was nog geen plicht en zeker geen openbare plicht. Het feit dat ik het me niet afvroeg betekende hoogstwaarschijnlijk dat ik het was. Domweg gelukkig in de Herenstraat.

 

Net als bij de invoering van de elektrische auto zijn de Oplaadpunten nog wel een puntje. Zoveel tijd wordt ons door de beleidsmakers doorgaans niet meer gegund in een wereld waar "druk-druk-druk" statusverhogend werkt; wat het weer goed doet in je carrièreportfolio. Je had vroeger een tv-programma met de fantastische titel "De Stratemakeropzeeshow". Ik durf hier best te stellen dat alle HKU'ers graag stratenmakers willen zijn. Maar dan wel, geheel in overeenstemming met onze core business, stratenmakers op zee! Dan heb je meteen één groot oplaadpunt dat creativiteit en energie genereert ...

Lambertha Souman is redactioneel medewerkster bij HKU. Daarnaast is zij tekstschrijver in de breedste zin van het woord (liedteksten, poëzie, artikelen, brochures, folders).

lambertha.souman@hku.nl