HKU

HKU-Column zomer 2015

Maar wat nou als je cruiseschip een vluchtelingenboot is?

B&B

'Europa is een koopje!' volgens Ken Diaz. Hij heeft een bedrijf in de VS, Private Shore Trips, dat wereldwijd cruises organiseert en op verzoek van passagiers entreekaarten regelt voor Europese musea. 'Dit jaar heeft hij er al vijftig procent meer van verkocht dan in de eerste maanden van vorig jaar,' meldt de Volkskrant op 30 mei jongstleden. De laatste alinea van het artikel luidt: 'Net als voor Amerikanen is Europa voor Chinezen een stuk goedkoper geworden ten opzichte van 2014.' Het gevolg? Verdeeld over negentig bussen komen 4500 Chinezen voor een bedrijfsuitje (jawel!) naar Nederland en de minister van Economische Zaken ontvangt een delegatie in het Mauritshuis: 'Deze 4500 toeristen vertellen bij terugkomst positieve verhalen over Nederland en delen foto's en souvenirs met hun vrienden en familie. Ook daardoor komt Nederland steeds beter op de kaart te staan als aantrekkelijke bestemming voor de Chinese toerist of zakenreiziger.' Maar wat nou als je cruiseschip een vluchtelingenboot is?

 

Op 15 mei 2013 is de Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst te gast bij Pauw & Witteman. Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven komt zijn beleid inzake uitgeprocedeerde asielzoekers verdedigen. Verhulst hoort de staatssecretaris aan en kan zich niet meer inhouden: 'Ja, ik ga even onderbreken. Ik heb verschrikkelijke problemen met het woord illegaal. Dat zijn mensen die je reduceert tot een zak springstof of een kilo cocaïne. Maar dat zijn wel verdomme mensen. Die komen hier niet voor hun lol. Die komen hier omdat ze vechten voor hun leven. En eigenlijk mag je verdomme verschrikkelijk trots zijn dat ze de waarde van Nederland zo hoog achten dat zij denken dat zij hier welkom zullen zijn. Ik vind dat je dat verschrikkelijk aan het verloochenen bent door die gewoon het etiket illegaal op te plakken. En het hele probleem ligt ergens bij Europa dat de Conventie van Genève heeft gestemd door te stellen dat je wel mag sterven van de honger maar niet van een kogel. Je mag een politieke vluchteling zijn maar geen economische vluchteling en ik vind dat heel erg dubbelzinnig. Want economie is natuurlijk politiek. Het bewijs daarvan is dat wij allemaal wel een minister van Economie hebben. Dus economie is politiek. En als je een economische vluchteling bent word je plots aangezien voor een profiteur. En dan ben je illegaal. Die mensen zijn wel heel hard aan het knokken voor hun leven.'

 

De opwinding van Verhulst is geen politieke correctheid voor de bühne. Zij komt voort uit persoonlijke betrokkenheid. Op verzoek van het Vlaamse tijdschrift "Deus ex Machina" verbleef Verhulst enkele dagen in AZC Arendonk. Het leverde niet alleen een reportage voor het tijdschrift op, maar ook de in 2003 verschenen roman "Problemski Hotel" waarover de Volkskrant terecht schreef: 'In honderd bladzijden weet Verhulst de lezer harder te treffen dan menig journalist of cameraman kan.' Een van de "gasten" van Problemski Hotel is Shaukat: 'Een bad, een bed en een brood kon hij krijgen, (de BBB-formule), hij moest niet klagen. Met zijn reisverhaal kan hij amper iemand imponeren, dat spreekt.' Er wordt in de Tweede Kamer wel een debat gevoerd over (bad,) bed en brood maar niet over bed & breakfast ...

 

'We moeten onze ideeën over reizen updaten. Je moet je ervan bewust worden dat mobiliteit een synoniem is voor macht, vrijheid, democratie en voor buitensluiting,' zegt filosofe en feministe Rosi Braidotti als zij in 2012 wordt geïnterviewd door Stine Jensen in het programma "Ik reis dus ik ben". 'Kijk de volgende keer wanneer je op Schiphol bent eens goed om je heen. Concentreer je op andere dingen. Let eens op een groep mensen die duidelijk migrant zijn of gekleurd of die Arabisch zijn. Kijk hoe traag zij door de douane gaan. Je zult moeten wachten, want jij gaat er veel vlotter doorheen. Zie alle camera's en niet alleen de vele politiemensen en bewakers maar de kantoren die met beveiliging te maken hebben. Buiten die kantoren staan groepen mensen. Die wachten soms uren en in detentiecentra soms dagen of weken op toegang zodat ze het land in mogen.'

 

Een andere gast van Problemski Hotel is Pius. 'Hij gaat zijn veertiende maand in als asielzoeker. Maar hij werd daar niet gekker van dan je hem zou inschatten. Waarom hij zich na veertien maanden residentie in Niemandsland nog steeds niet van 's werelds rafelrand heeft gestort is een mysterie waarvan het geheim ontgoochelend is in al zijn simpelheid: hij doet alsof hij op vakantie is.' Ik zie toeristen niet snel het omgekeerde doen en een AC-restaurant verruilen voor een AZC-restaurant. Eén letter meer, maar een wereld van verschil. Toegegeven, het is nogal makkelijk om politiek correct te zijn als je surfend op je eigen couch op reis bent door je kamer om te belanden bij je eigen boekenkast. Ook een vorm van een reis boeken ... En dan maar hopen op een bijzonder leesavontuur ...

Lambertha Souman is redactioneel medewerkster op de HKU. Daarnaast is zij tekstschrijver in de breedste zin van het woord (liedteksten, poëzie, artikelen, brochures, folders).

lambertha.souman@hku.nl

Archief Column

2015
- juni
- mei
- april
- maart
- februari
- januari

2014
- december
- november
- oktober
- september
- zomer