HKU

Column Reina Buisman

Reina is muziek en zangdocent en vindt dat iedere leerling recht heeft op muziekles waar zingen, spelen, bewegen, luisteren, noteren en improviseren centraal staan. Een combinatie van deze domeinen – interdisciplinair werken – vind ze daarom ook essentieel. Haar motto is: door praktisch bezig te gaan met muziek leer je de muziek te begrijpen. Reina is Kinderbegeleider/ assistent zang bij Stage Entertainment (voor o.a. producties als Billy Elliot, Christmasshow en The Lion King).

‘De failliete muziekschool’

De ‘traditionele’ muziekscholen in Nederland verdwijnen. Ze houden vaak vast aan de oude en vertrouwde manier van werken door middel van subsidies van de gemeenten. Gemeenten onttrekken de subsidie aan de muziekscholen en vragen hun om commercieel te worden. Hoe moet het verder met de muziekscholen in Nederland?

Utrecht, 7 juni 2019. Het Utrecht Centrum voor de Kunsten (UCK) is failliet verklaard. Toen ik tien jaar geleden nog voor dit kunstencentrum werkte, waren er al geruchten dat het in zwaar weer zat. Niet te bedenken dat het tien jaar na dato failliet is verklaard. Een jaar geleden besloot de gemeente Utrecht een subsidiestop te zetten op de muziekschool, met als gevolg dat het UCK failliet is verklaard. Niet alleen in de gemeente Utrecht zie je deze trend. Onlangs sloten ook in Leeuwarden, Den Haag en Vlaardingen de muziekscholen. In Den Bosch, Hilversum, Gorinchem en Haaksbergen dreigt nu een faillissement. Overal in Nederland sluiten muziekscholen hun deuren. Gemeenten proberen op deze manier hun tekorten op de begroting terug te dringen. Hoe moet het verder met de muziekscholen in Nederland?

Muziekscholen

De branchevereniging voor muziekscholen, Kunstconnectie, ziet in het hele land muziekscholen verdwijnen. Nog nooit in de geschiedenis ging het zo snel als in deze tijd. Van de 200 scholen in 2010 zijn er in 2019 nog 165 over. De branchevereniging verwacht dat er in 2020 nog twintig muziekscholen failliet gaan. De sluiting van de muziekscholen komt volgens de branchevereniging door de wispelturigheid van het subsidiebeleid van gemeenten. De gemeenten halveren zonder overleg de subsidies en zeggen dan tegen muziekscholen: ga de markt maar op en word commercieel. Dat is voor veel muziekscholen niet makkelijk, daarom zie je ze omvallen, aldus de branchevereniging.

Gemeenten

Verschillende gemeenten geven aan individuele muziekles elitair te vinden en kiezen liever voor een muziekdocent die in de klas meerdere kinderen tegelijk kan lesgeven.

Als ervaringsdeskundige op een basisschool kan ik beamen dat muziekonderwijs aan kinderen op de basisschool belangrijk is en muziek voor elk kind toegankelijk moet zijn.

Wel wil ik een kanttekening plaatsen. Of je nu wilt of niet, als muziekdocent kun je in de klas nooit individueel muziekonderwijs op een instrument aanbieden zoals dat op een muziekschool wordt gedaan. Je hebt hier simpelweg niet de tijd, ruimte, instrumenten en mogelijkheden voor.


Oplossingen

Er zijn minder muziekscholen in Nederland dan tien jaar geleden, dat is een feit.

Dit is pas een probleem als je ervan uitgaat dat je muziekscholen nodig hebt om kinderen muziek te laten maken. Is dat zo? Zouden wij als creatieve professionals niet op zoek moeten gaan naar nieuwe manieren om creatief onderwijs aan te bieden aan kinderen?

We moeten het doel: ‘kinderen muziek laten maken’ en het middel: ‘de muziekschool’ niet door elkaar halen. Heeft het zin om vast te houden aan de ‘traditionele’ door de overheid gesubsidieerde muziekscholen waar je 1 instrument leert bespelen en veel geld moet hebben als ouders om de lessen te kunnen betalen?  Of is het wellicht verstandiger om mee te bewegen met de bezuinigingen, wegvallende subsidies etcetera? Ben je als ondernemend kunstenaar juist dan niet veel creatiever en innovatiever bezig?


Door de komst van nieuwe technologie zijn er zowel veel kunstvormen als interesses van kinderen bijgekomen. Denk bijvoorbeeld aan DJ les, vlog les, opnametechniek, websites bouwen, programmeren, VR etcetera.

Kinderen ontplooien zich op deze manier naar de tijdgeest van de huidige maatschappij. Zouden wij hier als kunstprofessionals niet op moeten inspelen? We zouden een nieuwe vorm van collectieven met elkaar kunnen starten waarbij de creativiteit van kinderen centraal staat ongeacht welke kunstvorm het is. We zouden hierbij vervolgens de kunstdocenten met zijn of haar expertise kunnen zoeken. Ik ben ervan overtuigd dat we op deze manier een veel creatiever en allrounder kind krijgen!

Deze column is onderdeel van het vak Creatief Ondernemen van de Master of Education in Arts.