Het tweejarige onderzoeksproject De kunst van impact van het lectoraat Waarde(n)vol Ondernemen in en door de Kunsten verkent hoe we vanuit de cultuursector op een betekenisvollere manier met impact om kunnen gaan.
In de kunst- en cultuursector is het begrip impact tegenwoordig wijdverspreid. Van kunstpraktijken wordt steeds vaker verwacht dat ze maatschappelijke verandering teweegbrengen en bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. In landelijk cultuurbeleid worden culturele organisaties, naast op artistieke kwaliteit, ook beoordeeld op hun maatschappelijke betekenis.
In de praktijk is het sturen op en aantonen van impact ingewikkeld. Culturele organisaties hebben behoefte aan kwalitatieve methodes die recht doen aan hun manier van werken en aan de impact die ze teweegbrengen bij deelnemers en andere betrokkenen. Hiervoor zijn zogenoemde impactdomeinen en impactindicatoren nodig die breed gedragen worden en die getoetst zijn aan de werkelijkheid. Een impactdomein kan bijvoorbeeld zijn: verbeterd mentaal welzijn, versterkte sociale verbondenheid, of nieuwe kennis, ervaring of inzichten. Impactindicatoren zijn nog specifieker.
Er is een kortom een andere aanpak nodig waardoor cultuurorganisaties en fondsen meer impactgericht kunnen werken door te sturen op impact, deze te evalueren en in beleid te verankeren.
Deze behoefte is vooral urgent bij cultuurorganisaties en -fondsen die, met kunstprojecten in het sociale domein, een langdurige relatie aangaan met partners en (publieks)deelnemers. Bestaande impactmethodes passen niet goed bij hun langdurige trajecten, hun veranderdoelstellingen en hun vaak kwetsbare en/of anderstalige deelnemers.
Een voorbeeld: binnen het onderzoek wordt een pilot gestart in samenwerking met Framer Framed Noord, een plek voor artistiek buurtwerk in Amsterdam-Noord van beeldende kunstinstelling Framer Framed. Framer Framed Noord co-programmeert sociale kunstactiviteiten samen met bewoners, buurtorganisaties, jongerenwerk en de gemeente. Hoe kan de organisatie dienstbaar zijn aan vragen uit de buurt en toch artistieke en maatschappelijke impactdoelen nastreven? Kan de organisatie impact evalueren op een manier die past bij de eigen co-creatieve werkwijze?
Samen met een breed consortium van culturele organisaties, brancheverenigingen, ondersteunende instellingen, Rijkscultuurfondsen en private fondsen leggen HKU en Fontys in dit onderzoeksproject de basis voor een betekenisvollere benadering van impact voor sociale kunstpraktijken.
De onderzoeksvraag luidt: hoe kunnen culturele organisaties en fondsen met behulp van artistieke en participatieve methodes handvatten ontwikkelen voor het sturen op, evalueren en faciliteren van maatschappelijke impact in het sociale domein?
Het project loopt van mei 2026 tot april 2028. Eerst worden behoeftes, gebruikte methodes en bestaande impactdomeinen en -indicatoren geïnventariseerd. Vervolgens vindt een vijftal pilots plaats rondom impactstrategie, impactevaluatie en impactbeleid bij cultuurorganisaties en één cultuurfonds. Daarna worden de pilots geanalyseerd en wordt toegewerkt naar kennisproducten die cultuurorganisaties en fondsen kunnen gebruiken om meer impactgericht te werken.
De verwachte opbrengsten van het onderzoek zijn:
.svg?ext=.svg){kind=logo}