Op weg naar neuro-inclusief kunstonderwijs

Hoe zorg je ervoor dat de manier waarop in het kunstonderwijs wordt lesgegeven bij zoveel mogelijk verschillende studenten (en breinen) past en aansluit? Het HKU-lectoraat Critical Creative Pedagogies maakte samen met APRIA, het ArtEZ Platform for Research Intervention of the Arts, een special issue van het APRIA-journal over neuro-inclusief onderwijs.

Het journal is een speciale uitgave van APRIA, gecureerd door lector Fabiola Camuti van het lectoraat Critical Creative Pedagogies en HKU-onderzoeker Judith Leest en gepubliceerd in samenwerking met HKU Press.

Onuitgesproken normen

Kunstonderwijs presenteert zich vaak als een ruimte van openheid, experimenteren en pluraliteit. Toch zijn er in de dagelijkse pedagogische praktijk vaak onuitgesproken normen: over tempo, communicatie of samenwerking tijdens je studie. Voor neurodivergente studenten (wat wordt gelabeld als autisme, adhd, hoogbegaafdheid, dyslexie, maar ook bipolariteit) kunnen dit soort impliciet ‘neurotypische’ normen leiden tot de ervaring dat ze niet passen of gehoord worden. In het special issue worden dit soort ervaringen, praktijken en concepten rond neuro-inclusieve kunsteducatie onderzocht.

Inclusievere omgeving

Studenten die behoefte hebben aan extra ondersteuning als gevolg van bijvoorbeeld een beperking of aandoening, kunnen binnen het onderwijs vaak een individuele voorziening aanvragen (bijvoorbeeld extra tijd bij toetsen). Onderzoekers van neuroinclusief kunstonderwijs kijken hier kritisch naar. Deze benadering, gebaseerd op het zogenoemde ‘medische model’, gebaseerd op diagnoses voor psychische aandoeningen, kan leiden tot een gevoel van er niet bij te horen, niet goed genoeg te zijn of fundamenteel niet te passen binnen het hoger onderwijs. In plaats van neuroinclusie te benaderen als een individueel probleem of ‘defect’, pleiten zij voor het vormgeven van een inclusievere omgeving, waarin zoveel mogelijk studenten kunnen floreren.

Discourse, Stories, Artistic Experiments

De bijdragen in het journal worden gevormd door drie onderling verbonden delen: Discourse, Stories en Artistic Experiments. In Discourse wordt onder andere het neurodiversiteitsparadigma toegelicht. Dat is een visie die verschillen in menselijke hersenfuncties beschouwt als natuurlijke variaties in plaats van stoornissen die genezen moeten worden Maar ook de kritische benadering van intersectionaliteit komt aan bod: hoe verschillende aspecten van identiteit (neurodivergentie, gender, etniciteit, klasse) samengaan. In Stories worden praktijkervaringen rond neuroinclusief onderwijs gedeeld. Artistic Experiments doet verslag van twee artistieke onderzoeksresidenties binnen het lectoraat Critical Creative Pedagogies, die door twee HKU-alumni zijn gedaan.

Gesprek in beweging

De curatoren en schrijvers zien het special issue van het journal als een gesprek in beweging en als een uitnodiging aan opvoeders, onderzoekers, studenten en kunstenaars om samen verder te leren over wat neuroinclusief onderwijs kan zijn en hoe dit vorm te geven. Door (nog) beter te luisteren naar ervaringskennis van neurodivergente studenten.

Het journal bevat bijdragen van Fabiola Camuti, Judith Leest, Jonathan Evans MSSc, Dr Kirandeep Kaur, Dr Ileana Grama, Flann Naji, Janneke Berendsen, Claudia van den Hoeven, Jana Wijnen, Renske Tiemersma, Amy van der Steen, Johanna de Wekker, Nora, Milo van der Maaden en Tess Jones.

APRIA Journal nummer #9 is online beschikbaar via APRIA in het Nederlands en Engels. De afdrukbare PDF versie zal spoedig beschikbaar zijn.

Lees of download het journal