Leporello CAR(E)TOGRAPHY

De uitkomst van het HKU onderzoeksproject CAR(E)TOGRAPHY is een grote, gevouwen kaart (leporello) die het kunst-zorglandschap van de woonzorglocatie De Heygraeff in beeld brengt. De kaart is een verslag van het onderzoek, maar ook bedoeld als praktisch instrument voor kunstenaars en zorgprofessionals om zelf aan de slag te gaan.

Het project CAR(E)TOGRAPHY richt zich op een specifieke praktijk: de creatieve zorgcommunity Re-creatie op woonzorglocatie De Heygraeff van zorgorganisatie Reinaerde, waar sinds 2018 kunstenaars, ontwerpers, zorgprofessionals, cliënten, studenten en buurtbewoners samenwerken.

Kunst als onderdeel van de dagelijkse zorgpraktijk

In de context van de woonzorglocatie wordt geëxperimenteerd met manieren waarop kunst onderdeel kan worden van de dagelijkse zorgpraktijk. Niet als losse activiteit, maar als een manier om anders te kijken, samen te werken en ruimte te maken voor verbeelding en experiment. Tegelijkertijd leren kunstenaars in deze omgeving veel van zorgpraktijken: bijvoorbeeld over zorg dragen, communiceren in non-verbale contexten en het belang van proces boven eindresultaat.

De onderzoekers willen deze wisselwerking beter begrijpen en zichtbaar te maken. Hoe ontstaat een vruchtbare samenwerking tussen kunst en zorg? Welke elementen maken zo’n samenwerking mogelijk? En hoe kun je die kennis delen met anderen die in vergelijkbare contexten werken?

Mapping: veldnotities, schetsen en getekende kaarten

De methode die ze daarvoor gebruikten was mapping: het letterlijk in kaart brengen van wat er op de locatie gebeurt. Tijdens residenties op de locatie werden observaties, gesprekken en ervaringen vastgelegd in veldnotities, schetsen en getekende kaarten. Zo ontstond een collectie kaarten die de dynamiek van deze kunst-zorgpraktijk zichtbaar maken.

Zowel documentatie als instrument

De uiteindelijke uitkomst van het project is een publicatie in de vorm van een fysieke kaart die zowel documentatie als instrument is. De kaart laat zien hoe deze specifieke kunst-zorgpraktijk zich heeft ontwikkeld, maar nodigt lezers ook uit om hun eigen praktijk te onderzoeken.

De kaart kan op verschillende manieren gelezen worden. Het middendeel beschrijft de ontwikkeling van Re-creatie op De Heygraeff en laat zien hoe kunst en zorg daar geleidelijk met elkaar verweven zijn geraakt. Kleine observaties uit het dagelijks leven – van workshops tot aanpassingen in de fysieke omgeving – maken zichtbaar hoe creativiteit in de praktijk werkt.

Geologische metafoor

Als analytisch kader gebruikt de kaart een geologische metafoor. Kunst en zorg worden voorgesteld als twee ‘bodems’ die elkaar raken en verschuiven, vergelijkbaar met tektonische platen. Waar deze domeinen elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe vormen van samenwerking en betekenis.

In deze doorsnede van het landschap worden onder andere drie belangrijke lagen zichtbaar:

  • Kwaliteiten van de plek.
  • Kwaliteiten van de mensen die er werken.
  • Verschillende vormen van creativiteit.

Grondboring van hun eigen werk

De kaart is bedoeld als praktisch instrument waar kunstenaars, zorgprofessionals of andere betrokkenen hun eigen praktijk kunnen onderzoeken. Door voorbeelden te verzamelen en een ‘grondboring’ van hun eigen werkomgeving te maken, kunnen zij reflecteren op hoe creativiteit en samenwerking in hun context functioneren.

Leporello bestellen

De leporello kost 10 euro, de verzendkosten zijn 4,65 euro. Ophalen bij HKU, locatie Nieuwekade, is mogelijk.