Een plek waar iets doodgaat, kan ook iets ontwikkelen

“Mijn werk gaat over erfenis, geheugen, familiebanden. Ik ben migrant, dus ja, het gaat over migratie, maar de kernthema’s zijn universeel: omgaan met verandering, loslaten, rouw en verlies.”

In de zomer van 2025, vlak voor zijn afstudeerjaar, gaat Nicolas Ayala Rivera kamperen met vrienden in de buurt van Loenen op de Veluwe, zoals vaker. De route naar de camping die de groep elke dag wandelt, loopt langs een maisveld. “Mais, dacht ik nog, dat groeit overal”. Op de laatste dag, alleen teruglopend naar de bus, treft hij een slagveld. “Alles was weg, geoogst, totale verwoesting.” Het is de aanzet, het zaadje, voor zijn afstudeerwerk Cosecha (Oogst).

Nicolas Ayala Rivera tijdens de performance bij zijn eindwerk Cosecha, Exposure 2026. Foto: Benthe Hauzendorfer.

Het verhaal van mais

Want wat heeft mais allemaal meegemaakt voordat het in dat Loenense veld terechtkwam? Nicolas: “Ik zocht uit dat mais oorspronkelijk uit de regio komt waar nu Mexico is, dat het geëmigreerd is naar heel Zuid-Amerika, vanaf waar het door middel van handel en culturele uitwisseling een onmisbaar onderdeel is geworden van alle culturen in Zuid-Amerika. Niet alleen als voedingsbron maar ook als mythologisch product en religieus element. Ook in Colombia, waar ik vandaan kom. Het is een van de vele gewassen waarvan de identiteit langzaam verdwijnt omdat het overal wordt verbouwd en naast eten ook voor allerlei industriële toepassingen wordt gebruikt. Het is alledaags geworden. Ik zag parallellen tussen die vanzelfsprekendheid en mijn eigen ervaring als migrant. Geboren in Colombia, opgegroeid op Curaçao, elf jaar geleden naar Nederland gekomen.”

Foto: Benthe Hauzendorfer.

Graanschuren op palen

Omgaan met verandering en verlies

In het proces naar Cosecha leest Nicolas, gestimuleerd door docenten, veel over culturele identiteit. “Zo leerde ik over het verschijnsel dat mensen die geëmigreerd zijn, of wiens ouders dat hebben gedaan, het land van herkomst kunnen romantiseren. Ze gebruiken de symbolen ervan voor hun eigen culturele identiteit. Maar het land waar ze zich vertegenwoordiger van voelen, is in feite niet alleen het land dat fysiek bestaat. Het is ook een versie ervan die in hun beleving en door hun verlangen ontstaat. Ik realiseerde me dat ik dat zelf ook doe. Ik ben niet bezig met het échte Colombia, maar met een onzichtbare, zelfbedachte versie die ik gaandeweg zelf heb geconstrueerd. Het is een droom. En tegelijk is dat niet erg. Ook een droom heeft een reëel effect op de menselijke beleving. Want dit is hoe wij mensen omgaan met verandering, met verlies. Ik werd me ervan bewust dat ik in mijn hoofd constant aan het onderhandelen ben tussen wat echt is, hoe je iets ervaart en hoe je je dingen herinnert.”

Uit deze bewustwording kwam de rouw bij Nicolas. “Ik ontdekte dat ik het Colombia van mijn dromen moest loslaten om verder te komen. Die hele periode daarvoor dacht ik: als ik maar bezig ben met de muziek, met het eten, met de rituelen, met de voorouders, dán voel ik me echt Colombiaans. Maar dat gevoel kwam niet en zal ook nooit komen. Ik verloor een ideaalbeeld, een deel van mijn identiteit.”

Doorbraak als kunstenaar, zwaar als mens

Als kunstenaar en voor het werk was dit een doorbraak. “Ik voelde me trots dat ik dit gevoel onder woorden kon brengen en in het eindwerk kon stoppen. Mijn werk is een graanschuur, een tempel, gevangenis, graf, noem het wat je wilt. Het staat gericht naar Colombia en Curaçao. Op elke windrichting staat een sculptuur als symbool van de identiteit die ik me eigenlijk wilde laten passen: eten, muziek en dans, religie en voorouders. Het werkt als een kompas en is tegelijk een soort rituele plek. Uit de ‘tempel’ klinken gedichten die ik heb geschreven, die tegelijk gebeden zijn aan die ongrijpbare Colombiaanse cultuur.”

Als mens was het proces zwaar. “Het werk heeft me veranderd, en ook nieuwe paden geopend. Rouw hoort bij het leven. Niet alleen als er mensen zijn overleden, maar bij alle verlies, klein en groot. Het is naderhand - en alleen dan pas - ook een mooi en dankbaar gevoel, als je er doorheen bent en je nieuwe stappen kunt zetten. Dat dit werk nu tijdens Good Grief in een kerk komt te staan vind ik heel bijzonder. Ik ben benieuwd wat het met mensen doet in die context en ook naar de gesprekken die ik er ga hebben, ik kijk ernaar uit.”

Good Grief

Good Grief vindt plaats op 31 oktober 2026 en is een cultureel symposium en stadsfestival om te reflecteren, te onderzoeken, te experimenteren en te verbinden rondom het thema rouw en omgaan met ongemak. Twee unieke locaties in de Utrechtse binnenstad, de Ste. Gertrudiskathedraal en de Nicolaïkerk, vormen het decor van een dagvullend cultureel programma vol hoop, handvatten en troost.

In de Gertrudiskathedraal opent weduwe Pauline Weseman de de overzichtstentoonstelling ‘Kankerheilige’ van haar dertien jaar geleden overleden man Boudewijn Koops (1973-2013). De Nicolaïkerk staat tijdens Good Grief in het teken van kunst, onderzoek en dialoog. Acht jonge kunstenaars, alumni van de HKU, tonen de vele vormen die verdriet en rouw kunnen aannemen. Daarnaast vinden er twee interactieve lezingen plaats, samengesteld door Meaningful Artistic Research, de samenwerking tussen HKU en Universiteit voor Humanistiek.

Good Grief is een initiatief van de De Kerkvernieuwers, Meaningful Artistic Research en van journalist en biografisch schrijfcoach Pauline Weseman.

Meer info over Good Grief