'Ik ben niet alleen docent, maar ook nog altijd student.'

Interview Frank de Munnik

Voor het 150-jarig jubileum van HKU Utrechts Conservatorium spreekt Sam Stellingwerf, student journalistiek aan Hogeschool Utrecht, verschillende mensen die werken bij of studeren aan het conservatorium. Deze editie: docent Frank de Munnik.

Frank (62) opent het gesprek met een quote die hij het hele interview blijft herhalen. ‘Het is een genot om hier les te geven! Ik zeg vaak: ik ben niet alleen docent, maar ook nog altijd student.’ Frank is docent cultuur- en muziekgeschiedenis op HKU Utrechts Conservatorium en maakt graag uitstapjes naar andere onderwerpen.

Waardering van studenten vindt Frank een van de mooiste dingen aan zijn werk. Soms uit die waardering zich op bijzondere momenten. Zo gebeurde het eens dat studenten stonden te klappen bij aanvang van en les. In eerste instantie begreep hij niet waarom, later gaven de studenten aan dat dit was omdat ze zo’n zin in de les hadden. Inmiddels is dit een terugkerende grap in die klas geworden.

Frank begint te vertellen voordat ik een vraag stel: ‘Het is vandaag precies vier jaar geleden dat Keith Haring (Amerikaanse kunstenaar en activist) hier in Utrecht was. Haring kwam hier om een lezing te houden waar hij niet zoveel zin in had. Dit was in het HKU-gebouw aan de Ina Boudier-Bakkerlaan. Haring heeft daar een graffitiwerk achtergelaten op de liftdeuren. Ik geef iedere dinsdag les in dit gebouw en vroeg me af wat voor soort kunstenaar Haring was, wat voor werk hij maakte en waardoor hij zich liet inspireren.’ Frank zocht het uit om er vervolgens over aan zijn studenten in de klas te vertellen. Pas aan het einde begrijp ik: dit is wat hij bedoelt met ‘student blijven’.

Voor de cultuur- en geschiedenisdocent was het niet vanzelfsprekend om aangenomen te worden op het Utrechts Conservatorium. Frank heeft geen achtergrond in geschiedenis, niet via zijn studie en niet via zijn werk. In zijn jeugd studeerde hij aan het conservatorium klassiek compositie en in Enschede een kunststudie: grafiek. Later ging hij aan de slag als muzieksamensteller bij de radio. Een lerarenopleiding had hij niet op zak. Om toch aangenomen te worden op het Utrechts Conservatorium koos hij een alternatieve route: ‘Als je eenmaal binnen bent zijn er meer kansen, ook al is het met toiletten schoonmaken.’ Frank kwam uiteindelijk niet binnen als schoonmaker, maar wel voor vier lessen per jaar als docent schrijven voor musici. ‘Dat wilde ik eigenlijk niet, toch deed ik het, want zo ben ik wel binnengekomen.’ Al snel nam een muziekgeschiedenisdocent ontslag en kon Frank die functie gaan vervullen. ‘Via een soort hinkstapsprong is het dus toch gelukt!’

Als de fietstocht dan toch echt gaat beginnen neemt Frank de studenten als eerste mee naar de oude synagoge op de Springweg. De gemeenschap die nu in de synagoge zit vertelt de studenten over hoe het Joodse leven er voor de Tweede Wereldoorlog uitzag. Vervolgens fietst de groep naar het beeldje van Truus van Lier en haar bloemenmonument dat Frank jarenlang heeft onderhouden, ter hoogte van het Moreelsepark. Frank vertelt de studenten over de zware en heldhaftige keuzes die Truus als verzetsstrijder heeft gemaakt. De studenten krijgen een reflectieopdracht: schrijf een brief aan Truus. ‘Op de meeste studenten maakt het verhaal van Truus veel indruk, ze was tenslotte destijds even oud als de studenten nu.’ Frank vindt het belangrijk om zijn lessen op deze manier te geven. ‘Dit is veel leuker voor studenten dan een opdracht als: beschrijf in vierhonderd woorden de ethische kwestie van keuzes maken.’

De fietstocht gaat verder naar het voormalig Joodse weeshuis aan de Oudegracht, het Spoorwegmuseum, de Maliebaan, het Wilhelminapark en nog een aantal andere plekken. Allemaal plekken waar belangrijke momenten uit de geschiedenis zich afspeelden. Als er nog tijd over is, halen Frank en zijn studenten een ijsje.

Tegen het einde van het interview, dat inmiddels meer op een gesprek is gaan lijken, vraag ik Frank of hij zijn nieuwsgierigheid altijd zo heeft gevolgd. ‘Ja,’ antwoordt hij resoluut. Even later kijkt hij op zijn horloge. ‘Het is lunchtijd,’ zegt hij. We ronden af. Beneden op de trap praten we nog kort verder, voordat we afscheid nemen. Zijn verhalen blijven hangen in mijn hoofd wanneer ik zelf op de fiets stap om naar huis te gaan.