In mijn afstudeertraject onderzocht ik wat er nodig is om tot een haalbaar alternatief te komen: niet als abstract ideaal, maar als concreet en uitvoerbaar ontwerp. Daarbij gebruikte ik het Design Thinking-proces en het Double Diamond-model als leidraad. Uit mijn analyse bleek dat de infrastructuur voor kledingproductie in Nederland grotendeels verdwenen is, maar dat er wel degelijk pioniers bestaan die laten zien dat lokaal produceren mogelijk is — mits partijen zoals boeren, producenten en winkels met elkaar worden verbonden. Deze verbindende rol werd de kern van mijn aanpak.
Binnen één semester zette ik zelfstandig een werkende productieketen op, van grondstof tot eindproduct. Daarbij werkte ik samen met herder Sjraar van Beek (De Wassum), producent Loeki Knippenberg (Farm to Knit) en het team van c r i s, de uiteindelijke retailer. Het eindresultaat is een trui van Nederlandse wol, gebreid in Roermond en verkocht in Utrecht — volledig geproduceerd binnen een straal van 140 kilometer. Door te kiezen voor een blend van 60% Kempisch heideschaap, 20% merino en 20% alpaca werd een balans gevonden tussen lokale herkomst, draagcomfort en esthetiek.
De keuze voor deze blend werd onderbouwd met een expert- en gebruikerstests: een blinde woltest onder medewerkers van c r i s, en een klantentest in de winkel. Uit beide bleek dat de Nederlandse wolmix positief werd ervaren op comfort en uitstraling. Klanten herkenden de wol niet als “Nederlands” en gaven aan positief verrast te zijn door de kwaliteit. Cruciaal was het effect van context: na toelichting over herkomst en productieproces bleek 84,6% bereid om meer te betalen voor de trui dan voorheen. Daarmee werd de trui niet alleen getoetst als product, maar ook als drager van bewustwording.
De oplossing voldoet aan alle vooraf opgestelde ontwerpcriteria. De trui is kleinschalig en lokaal geproduceerd, gemaakt van natuurlijke vezels, transparant in herkomst, onderscheidend in ontwerp en commercieel uitvoerbaar. Dat laatste werd onderbouwd met een kosten- en batenanalyse. Zelfs bij een beperkte oplage van vijftien truien is het mogelijk om de ontwikkelkosten terug te verdienen en een gezonde marge te realiseren. Het patroon is digitaal opgeslagen, het productieproces reproduceerbaar en schaalbaar. Er is bovendien een reflectiemoment ingepland om te bepalen of de samenwerking kan worden voortgezet of uitgebreid.
De impact van het project gaat verder dan het tastbare eindproduct. Voor c r i s en hun label m3a betekent het een concrete stap richting meer autonomie, transparantie en samenwerking met lokale makers. Voor Farm to Knit betekent het een inhoudelijk sterke en eerlijke opdracht, met directe zichtbaarheid bij een bewuste doelgroep. Voor De Wassum biedt het eerherstel voor een grondstof die voorheen vaak werd afgedankt. En voor het winkelteam van c r i s creëert het eigenaarschap: zij waren vanaf het begin betrokken bij materiaalkeuzes en testmomenten, en kunnen het verhaal achter het product nu geloofwaardig overbrengen op klanten.
Vanuit een bredere context is de trui ook een antwoord op de maatschappelijke vraag naar verantwoorde, transparante kledingproductie. Door het project te spiegelen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) wordt zichtbaar hoe het ontwerp aansluit bij thema’s zoals eerlijk werk (SDG 8), duurzame infrastructuur (SDG 9), verantwoorde productie (SDG 12) en klimaatactie (SDG 13). Zo draagt het project bij aan systeemverandering — kleinschalig, maar wel concreet en herhaalbaar.
Wat dit project uniek maakt, is niet alleen de trui zelf, maar vooral het proces erachter. Door ketens opnieuw te organiseren en schakels actief met elkaar te verbinden, blijkt dat het mogelijk is om tot nieuwe, duurzame vormen van kledingproductie te komen — zelfs voor een enkel product. Het laat zien dat lokale modeproductie geen niche hoeft te zijn, maar een serieus alternatief kan vormen dat economisch, ecologisch en sociaal houdbaar is. Voor m3a is dit geen eindpunt, maar een vertrekpunt voor verdere ontwikkeling.
Lees hier meer over het project.