150 Jaar Muzikale Verbeelding

Veelzijdigheid van 150 jaar Utrechts Conservatorium tot klinken gebracht

150 Jaar Muzikale Verbeelding

HKU Utrechts Conservatorium is met 150 jaar één van de oudste conservatoria van Nederland. 150 jaar Utrechts Conservatorium is anderhalve eeuw muzikale ontwikkeling. Verschillende stijlen en genres passeerden er de revue; van oude en klassieke muziek, via jazz & pop tot avant-garde. De rode draad in al die jaren werd gevormd door het samengaan van muzikale verbeelding met ambachtelijke ontwikkeling.

GRATIS TICKETS

Een concert in 19e-eeuwse traditie met hedendaagse composities

Het programma van 150 jaar Muzikale Verbeelding laat de breedte en reikwijdte zien van anderhalve eeuw muzikale ontwikkeling op het conservatorium. Het programma is geïnspireerd op concerten zoals die in de tweede helft van de 19e-eeuw gebruikelijk waren in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen. Bij de opening in 1844 was dit gebouw de eerste openbare concertzaal van Nederland. Concerten verbonden in die 19e-eeuwse programma’s vaak uiteenlopende stijlen, genres en bezettingen. Het was heel gebruikelijk dat een symfonisch werk werd opgevolgd door een compositie voor een kamermuziekbezetting of een werk voor zang en piano.

Diverse repertoire van 1880 tot nu

Deze traditie uit de tweede helft van de 19e-eeuw om stijlen en disciplines in gezamenlijkheid aan te bieden, komt terug in het programma van 150 Jaar Muzikale Verbeelding. Het concert bestaat zowel uit symfonisch werk uitgevoerd door het HKU Utrechts Conservatorium Symfonieorkest o.l.v. Mikhail Zemtsov, maar ook uit werken uitgevoerd door kamerensembles en solisten. Verschillende stijlen komen voorbij; via romantische muziek en avant-garde uit de jaren zeventig van de twintigste eeuw, tot de vele vormen van muzikale verbeelding van vandaag. De vroegste compositie is uit 1880, de meest recente uit 2023.

Componisten

150 Jaar Muzikale Verbeelding omvat composities van verschillende (oud)docenten van HKU Utrechts Conservatorium. Op het programma staan werken van Caroline Ansink (1959) en Anne-Maartje Lemereis (1989); beiden op dit moment compositiedocent bij het conservatorium. Van oud-docent Tristan Keuris (1946-1996) staan eveneens twee composities op het programma. Johan Wagenaar (1862-1941), docent en voormalig directeur van het Utrechts Conservatorium, is onderdeel van het programma met een hymne voor kamerkoor.

Ook componisten die graag op bezoek kwamen in Utrecht, bij het Utrechts Conservatorium of in de concertzaal van het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, komen aan bod. Om te beginnen Johannes Brahms (1833-1897). Hij was graag te gast bij vrienden in de stad en introduceerde in 1881 in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen o.a. zijn tweede pianoconcert aan het Nederlandse publiek. Ook een werk van Louis Andriessen (1939-2021), de bekende Nederlandse componist en geboren Utrechter, mag tijdens dit concert niet ontbreken. We eren met hem ook zijn vader, Hendrik Andriessen, die in de jaren dertig van de vorige eeuw directeur was van het Utrechts Conservatorium. Tot slot wordt er ook een compositie van Ton de Leeuw (1926-1996) uitgevoerd. De Leeuw kwam vaak bij het Utrechts Conservatorium over de vloer.

Programma

  • Johannes Brahms: Akademische Festouvertüre Op. 80 (1880)
  • Anne-Maartje Lemereis: Pianoconcert (2023)
  • Caroline Ansink: Strernenwalzer (klassisch) (1993)
  • Tristian Keuris: La ricordanza, eerste deel van L’infinito (1990)
  • Tristian Keuris: Saxophone Quartet (1970)
  • Louis Andriessen: Un beau baiser (1983)
  • Ton de Leeuw: Agnus Dei uit Missa Brevis (1996)
  • Johan Wagenaar: Hymnus de ascensione Domini (1935)

Uitvoerenden

HKU Utrechts Conservatorium Symfonieorkest o.l.v. Mikhail Zemtsov

Solisten
Piano: Pablo Esteban Gutierrez, Daniel Juberias del Castillo
Zangers: Larriane Chan, Anne Broers. Neline Adams, Joshua Lau, Coen Krimpenfort

Over de Composities

Johannes Brahms: Akademische Festouvertüre Op. 80 (1880)
Johannes Brahms (1883-1897) opent de avond met zijn Akademische Festouvertüre; een geestige, briljant georkestreerde hommage aan studentikoze cultuur. Achter de plechtige façade verbergt Brahms een reeks speelse studentenliederen, die hij met monumentale ernst - en ironische knipoog - tot een feestelijk orkestwerk smeedt.

Anne-Maartje Lemereis: Pianoconcert (2023)
De aandacht verschuift vervolgens naar het heden met het Pianoconcert (2023) van Anne-Maartje Lemereis (1989), voormalig Componist der Nederlanden en docent Compositie en alumnus van HKU Utrechts Conservatorium. Lemereis is een componist die de grenzen tussen traditie en experiment opmerkelijk subtiel benadert. Haar muziek is rijk aan kleur, helder van vorm en gelaagd in textuur, met een solopartij die meer zoekt naar dialoog dan naar virtuositeit om de virtuositeit.

Caroline Ansink: Strernenwalzer (1993)
Daarna klinkt Stertenwaltzer van Caroline Ansink (1959), een miniatuur vol zwevende lyriek en helderheid. Ansink - dirigent, componist, orkestbouwer en docent Compositie van HKU Utrechts Conservatorium - werkt in deze wals met een typisch Nederlandse transparantie in klank en harmonie, alsof de muziek zelf een draaiende nachthemel schetst.

Tristian Keuris: La ricordanza, eerste deel van L’infinito (1990)
Het werk van Tristan Keuris (1946-1996), oud-docent van HKU Utrechts Conservatorium, vormt het hart van het programma. Het eerste deel van zijn L’infinito, geïnspireerd door Giacomo Leopardis gelijknamige gedicht, ademt een bijna kosmische rust: brede lijnen, ronde harmonieën en een transparante spanningsopbouw.

Tristian Keuris: Saxophone Quartet (1970)
Hierop volgt Saxophone Quartet, hier in een soloversie door Andreas Mader, docent Klassiek Saxofoon bij HKU Utrechts Conservartorium. Keuris’ affiniteit met warme melodie en ritmische helderheid is hierin duidelijk hoorbaar. Het is muziek die tegelijk lyrisch, dromerig en krachtig aards klinkt.

Louis Andriessen: Un beau baiser (1983)
Louis Andriessen (1939-2001) is één van de meest invloedrijke Nederlandse componisten van de twintigste eeuw en heeft met zijn vernieuwende muzikale taal grote invloed gehad op het Nederlandse conservatoriumonderwijs, waaronder dat van het HKU Utrechts Conservatorium. Un beau baiser laat een verstilde, lyrische kant van zijn oeuvre horen. Het intieme karakter en de heldere klankwereld geven het werk een poëtische en bijna meditatieve sfeer, waarin klank en eenvoud centraal staan.

Ton de Leeuw: Agnus Dei uit Missa Brevis (1996)
Ton de Leeuw (1926-1996) was als componist en pedagoog van grote betekenis voor het Nederlandse muziekleven en het hoger muziekonderwijs. Hoewel hij voornamelijk verbonden was aan het Conservatorium van Amsterdam, is zijn invloed ook binnen het HKU Utrechts Conservatorium voelbaar, met name door zijn aandacht voor spiritualiteit, modaliteit en niet-westerse muziek. Het Agnus Dei vormt het contemplatieve slot van de Missa Brevis en kenmerkt zich door verstilling, vloeiende melodielijnen en een tijdloos, bezinnend karakter.

Johan Wagenaar: Hymnus de ascensione Domini (1935)
Johan Wagenaar (1862-1941) heeft een directe en historische band met het Utrechts Conservatorium: van 1919 tot 1937 was hij directeur van het instituut en gaf hij richting aan de ontwikkeling van het muziekonderwijs in Utrecht. In Hymnus de ascensione Domini komt zijn laatromantische stijl duidelijk naar voren. Het werk is plechtig en feestelijk van karakter en verklankt de verhevenheid van het Ascensiefeest met rijke harmonieën en expressieve koorpassages.