HKU

HKU-Column zomer 2018

Ben je niks of niemand zolang je geen bepaald vak uitoefent?

Ketel

Wie wil er nou niet in een ketel enthousiasme vallen? Mij lijkt dat echt een van de beste dingen die je kunnen overkomen! Sterker nog, eigenlijk had ik na "niet" nog een paar woorden moeten toevoegen, namelijk: "van tijd tot tijd". En het zou mooi zijn als "van tijd tot tijd" dan ook nog synoniem is met "precies op het juiste moment". Misschien vragen sommigen zich nu af of ik te veel Asterix en Obelix heb gelezen. Nee! De openingsvraag van deze column is geheel en al de schuld van cabaretière Katinka Polderman. Zij recenseert in de Volkskrant van 25 februari 2017 "Het Hedendaagse Heldenboek" van Rachel van de Pol en spreekt het vermoeden uit 'dat de schrijfster in een ketel enthousiasme is gevallen'. Katinka vindt dat maar zozo, mij lijkt het geweldig. Denk eens aan alle jongeren die met een middelbareschooldiploma op zak nu toch echt hét antwoord moet hebben op de vraag: 'Wat wil je later worden?' De vraag staat ook op onze site, gevolgd door de mededeling: 'Kies een beroep dat bij je past.' Het moet toch heerlijk zijn om al precies te weten wat je 'later wilt worden' omdat je ooit in een ketel enthousiasme bent gevallen?

 

Helaas staat de vraag "Wat wil je later worden?" nog steeds op het repertoire dat volwassenen loslaten op hun kinderen. Ik blijf het een foute vraag vinden! Ben je niks of niemand zolang je geen bepaald vak uitoefent? Valt een mens per definitie samen met zijn beroep? Wat betekent dit voor werklozen, gepensioneerden of degenen die nooit zullen kunnen werken? Welke gevolgen heeft het voor de manier waarop er tegen je aangekeken wordt? Ik vrees dat de vuilnisman doorgaans toch anders wordt benaderd dan de concertpianist. Niemand koopt een kaartje voor de vuilnisman. Gediplomeerd pianist Manuel Wouthuysen zegt interessante dingen over samenvallen met je beroep: 'Een diploma is uiteindelijk niets meer dan een papiertje aan de muur. Als ik in een concertzaal achter de piano plaatsneem, zal er niemand zijn die eerst even mijn diploma wil zien. Sterker nog: wat als ik een dag voor de diploma-uitreiking naar Afrika vertrek, ben ik dan geen pianist meer? Ik heb een ambacht geleerd, net zoals de bakker heeft geleerd een prachtig brood te bakken. Dat maakt me geen wonderkind of zoiets, hoogstens een ambachtsman.’ De vraag zou niet moeten zijn wat iemand wil worden, maar wat iemand wil doen. Manuel had vast geantwoord: pianospelen. Inderdaad handig om dan naar het conservatorium te gaan.

 

Jeroen van Loon was na het afronden van het Grafisch Lyceum bepaald niet in een ketel enthousiasme gevallen: 'Ik had totaal geen idee van wat een kunstenaar was. Of van het verschil tussen het maken van kunst en het maken van websites, diensten en commerciële producten.' Hij koos voor een studie Digital Media Design omdat hij op een Open Dag allemaal mensen zag die toffe dingen deden met  Flash: 'Dat wilde ik ook wel kunnen maken en daarom ben ik er begonnen.' Inmiddels weet Jeroen heel goed wat een kunstenaar is. Hij heeft geëxposeerd in het Centraal Museum als autonoom kunstenaar die de digitale wereld verkent. Die combinatie kun je met recht baanbrekend noemen. 'Mijn carrière kan ik me niet voorstellen zonder internet. Mijn werk gaat er natuurlijk over, dus daar heb ik internet echt voor nodig. Als kunstenaar kan ik daarom niet zonder, maar als mens is het dan weer iets heel anders. Het grote voordeel (van internet) is puur de beschikbare informatie. Maar geeft dat iets fundamenteel menselijks? Nee, dat is er niet. De meeste dingen die me echt raken, heb ik niet beleefd op het internet.'

 

Virtueel, in een roman of op toneel kun je je nog voorstellen dat iemand in een ketel enthousiasme valt. Maar in het echte leven? Volgens Bob Wiebes, die Interaction Design studeerde, kan dat zeer waarschijnlijk heel goed: 'Voor mij voelt heel veel als een toneelstuk. Een diploma-uitreiking, het meisje dat mijn bestelling komt opnemen. Er zijn zoveel zaken die de meeste mensen als volkomen normaal beschouwen, maar die als je er goed over nadenkt krankzinnig zijn.' Om te weten dat hij gelijk heeft, hoef ik alleen maar aan het toneelstuk te denken dat we allemaal wel eens hebben opgevoerd. Voor de tekst waarmee twee onbekenden elkaar confronteren hebben we geen souffleur nodig. We kennen hem allemaal: 'Hoe heet je? En wat doe je?' Het eerste antwoord zorgt voor de badge met je naam. Het tweede voor het onvermijdelijke etiket, inclusief alle vooroordelen die eraan kleven. Niemand koopt een kaartje voor de vuilnisman. De tweede vraag zou wat mij betreft moeten luiden: 'Wat is jouw verhaal?' Want iedereen heeft een verhaal! Kijk maar eens op HKU’s platform Dit zijn de verhalen. Een welgemeende waarschuwing is op z'n plaats. De kans is groot dat je dankzij de inspirerende vertellers van tijd tot tijd in een ketel enthousiasme valt ... Nu maar hopen dat dit telkens precies op het juiste moment gebeurt!

Lambertha Souman is redactioneel medewerkster bij HKU. Daarnaast is zij tekstschrijver in de breedste zin van het woord (liedteksten, poëzie, artikelen, brochures, folders).

lambertha.souman@hku.nl