HKU

HKU-Column maart 2016

Leven is iets anders dan overleven. Wie bezig is met overleven komt überhaupt niet aan leven toe.

Droom

'Op school op de achterste bank zitten. Bekend zijn bij iedereen. Huiswerk maken. Slapen en dromen. Lezen over alles, maar vooral over leven en liefde. Een nieuwe bh aantrekken. Een boek schrijven. Een glimlach opvangen. Mensen haten en liefhebben. Xenophon lezen. Algebra oplossen. (...) Koffiedrinken. Een douche nemen. Een kamer verven. Ergens naar verlangen. (...) De zon onder zien gaan. Kousen wassen en thee zetten. Alles. Dit is leven en ik zal er altijd mee doorgaan.' Deze woorden vertrouwt de zeventienjarige Doeschka Meijsing op woensdag 19 mei 1965 toe aan haar dagboek. Het staat er allemaal zo heerlijk simpel. Als je zeventien bent hoor je nog te geloven dat inderdaad mogelijk is wat de marketingjongens propageren: "Leef je droom!" Ik heb het niet over "marketingmeisjes". Zegt dat iets? Zou Doeschka het met me eens zijn dat veel te veel mensen tegenwoordig noodgedwongen hun nachtmerrie moeten leven? Als ik deze column schrijf meldt het NOS-journaal dat het aantal daklozen in Nederland met 74% is toegenomen. In Nederland! Terwijl hier toch geen huizen platgebombardeerd worden en er echt wel een paar leegstaande kantorencomplexjes te vinden zijn ...

 

Een douche nemen. Een kamer verven. Wat zullen al die daklozen die we dagelijks in de nieuwsbulletins aan ons voorbij zien trekken daar naar verlangen. Huiswerk maken. Wat zouden al die kinderen die niet naar school kunnen dat graag doen. 'Alles. Dit is leven,' schrijft Doeschka. Ze heeft gelijk. Leven is je kunnen uitleven, je willen inleven en mensen om je heen die met je meeleven en met wie jij meeleeft. Leven is iets anders dan overleven. Wie bezig is met overleven komt überhaupt niet aan leven toe. Het feit dat hele hordes weinig anders kunnen doen dan overleven is niet zelden te wijten aan wat happy few die hun droom leven: machthebbers. Mijn connotatie bij dit woord is nogal negatief. Macht lijkt tamelijk hebberig te maken. Laat ik een ander woord kiezen: invloedrijken. Ook dat gaat mis. Tegenwoordig schijn je vooral rijk te moeten zijn om nog enige invloed te kunnen hebben. De droom van een enkeling leidt niet zelden tot een nachtmerrie voor de massa. "Leef je droom" is niet in alle gevallen het beste advies dat je iemand kunt geven. Uitkijken tegen wie je het zegt is niet onverstandig ...

 

De ultieme droomfabriek is natuurlijk Hollywood. Het jaarlijkse, nogal witte feestje is weer voorbij. Black master of ceremony Chris Rock had groot gelijk. In de jaren dat de Haarlemse puber Doeschka in haar dagboek schreef had de zwarte gemeenschap in Amerika wel iets anders aan haar hoofd dan een gebrek aan Oscarnominaties. Als je oma in de boom hangt maak je je niet druk over de beste documentaire. Rock verwijst hier naar de tekst "strange fruit" die bekend werd door Billie Holiday: 'Southern trees bear a strange fruit / Blood on the leaves and blood at the root / Black bodies swingin' in the Southern breeze / Strange fruit hangin' from the poplar trees ...' In Amsterdam werd op 2 maart de eerste virtual reality bioscoop geopend. Gaan we daarheen om te dromen en de werkelijkheid te ontvluchten omdat die te erg is of gaan we erheen om virtueel te beleven hoe het is om te moeten overleven zodat we ons beter kunnen inleven? Neelie Kroes vertelde in De Wereld Draait Door hoe onze premier haar had toevertrouwd dat geld hem niet interesseerde omdat hij niet wist wat hij ermee moest. Behalve dan zo af en toe een pak aanschaffen of even naar de Appie. Nou, de energierekening betalen zodat je niet doodvriest in donker? De ziektekostenpremie misschien? Of de huur opdat je niet dakloos wordt? Voor de premier is een bezoekje aan die Virtual Reality Bioscoop wellicht geen gek idee. Even kijken hoe zijn droom tot de nachtmerrie van anderen leidt. En dat dan vanzelfsprekend zónder die eeuwige filmviolen ...

 

In Podium Witteman liep Mike Boddé de laatste dag van januari vast vooruit op de Oscaruitreiking door aandacht te besteden aan het fenomeen filmmuziek. Het gaat natuurlijk om het beeld. Maar als daar weinig gebeurt moet de muziek dat meer invullen. En passant legde hij in een tussenzinnetje even uit wat "als daar weinig gebeurt" in de praktijk betekent: 'als twee mensen van elkaar houden ...' Onmiddellijk dacht ik: noem jij dat maar weinig! Zover zijn we dus al ...

 

Doeschka Meijsing filosofeert nog verder op die woensdag in mei 1965: 'Ik zal gelukkig en ongelukkig zijn, de enige indeling. Maar één ding is er altijd, één ding zal blijven: ik zal nooit klaar zijn, noch met de mensen, noch met mijzelf of met de levende of dode abstracties. En dat maakt het voor mij altijd waard om te leven: ik zal nooit klaar zijn. Niet met muziek, of met kunst of mensen. Nooit met leven.' Laten we proberen nooit klaar te zijn met muziek en kunst, maar vooral nooit met elkaar opdat iedereen op een dag klaar kan zijn met overleven, maar niemand ooit klaar hoeft te zijn met leven ...

Lambertha Souman is redactioneel medewerkster bij HKU. Daarnaast is zij tekstschrijver in de breedste zin van het woord (liedteksten, poëzie, artikelen, brochures, folders).

lambertha.souman@hku.nl