HKU

HKU-Column september 2019

'Samen zijn, nieuwsgierig zijn, nieuwe dingen ontdekken, op zoek zijn naar jezelf en jouw plek in de wereld, kortom, ‘iemand in wording’ zijn en daar dan even alle tijd van de wereld voor hebben ...'

Gewoon

'Just live ...' Meer wensen heeft mijn favoriete actrice Meryl Streep niet als Sophie in "Sophie's Choice". Gewoon leven. Het lijkt zo simpel, maar schijn bedriegt. Voor Sophie is er niets moeilijker dan dat. Ja, hallo, een film. Fictie! Dan kun je alles net zo problematisch maken als je wilt. Was het nog maar fictie. Ik vrees dat deze simpele, maar o zo moeilijk te vervullen wens voorgoed uit de film is ontsnapt naar de werkelijkheid van de westerse wereld in de 21e eeuw. Want je kunt je serieus afvragen of het eigenlijk nog wel mag: gewoon leven. Neuroloog Manfred Spitzer constateert in "Eenzaamheid" dat 'de inhoud van televisieprogramma's zodanig is veranderd, dat het in de vele talk-, reality- en castingshows altijd maar om één ding draait: bijzonder zijn, de beste/mooiste/gekste zijn of degene die de grootste ontberingen kan verdragen, en daarmee beroemd te worden.'

De mediabelofte van 2019, Nisrine Sahla, mocht op maandag 2 september jongstleden als tafeldame aanschuiven bij Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door. Ze opende de uitzending met een filmpje van een Australische influencer in tranen. Nisrine legde uit dat de dame in kwestie alle reden heeft om te huilen. Instagram is in een aantal landen namelijk begonnen met een experiment. Anderen kunnen straks niet meer zien hoeveel likes je hebt als je daar een foto post: 'Dat is dus wel heftig want toen ik het filmpje zag wist ik niet of ik moest lachen of moest huilen. Ik ging het een beetje persoonlijk trekken, en ik denk nou ja, als ik een foto post op Instagram en ik krijg daar 300 of 400 likes op dan voel je je wel gewoon mooi en je mag er zijn. En als ik naar mijn omgeving kijk, iedereen vindt likes belangrijk. (...) Wanneer je 400 likes hebt op een foto denk je toch wel effe: chill. Maar je wilt natuurlijk ook dat anderen dat zien, want dan voel je je goed.'

Een dag eerder is Denker des Vaderlands Daan Roovers te gast in Buitenhof. Er is net een rapport uitgekomen van Pieter Tops en Jan Tromp waaruit blijkt dat drugsgebruik het nieuwe normaal is. 'Ik denk eigenlijk dat we na moeten gaan denken over dat gereglementeerde drugsgebruik, over de gewoonte die het is geworden en over wat het zegt in onze samenleving dat we daar behoefte aan hebben. Waarom hebben we dat zo nodig? Studenten van nu zitten veel strakker aan de leiband dan studenten tien, twintig jaar geleden. Die kunnen niet zomaar drie weken lanterfanten. Er wordt zoveel van hen verwacht. Drukke agenda’s, volle sociale programma’s en als je dan even uit je dak wilt gaan moet je dat ook precies in je agenda plannen, vrijdag tussen tien en twaalf en dan nog het weekend vrij. Dat wordt ook wel agendahedonisme genoemd.'

Wat is er toch gebeurd? Onze premier heeft, naar verluidt, elf jaar over zijn studie geschiedenis mogen doen. In een tijd dat kamers nog betaalbaar waren en je eindeloos je tentamens mocht herkansen. De volksvertegenwoordigers lijken hun eigen studententijd volkomen te zijn vergeten. De maatregelen die ze hebben genomen zijn funest voor de jeugd die spreekwoordelijk de toekomst hoort te hebben. In januari 2012 zond BNN de documentaire "De Burn-Out Industrie" uit. Coach Eelco Smit merkte daarin op: 'Succes is de norm. Je gaat alleen maar leuke dingen op Facebook zetten, want dan krijg je likejes, toch?' We zijn nu ruim zeven jaar verder ... Iedereen lijkt onder druk van de tijdsgeest nog harder dan zeven jaar geleden bezig om later IEMAND (met kapitalen) te kunnen worden inclusief het bijbehorende aanzien en kapitaal. Terwijl je in je studententijd natuurlijk maar één ding wilt. Niet worden, maar zijn!  Samen zijn, nieuwsgierig zijn, nieuwe dingen ontdekken, op zoek zijn naar jezelf en jouw plek in de wereld, kortom, ‘iemand in wording’ zijn en daar dan even alle tijd van de wereld voor hebben ...

In een van de beleidsstukken van HKU las ik dat we ons niet alleen richten op het initiële onderwijs aan onze studenten, maar ook op 'latere fases in het professionele leven'. Beetje curieuze tekst. Zou het de tijdsgeest zijn? Als er al zoiets bestaat als het professionele leven, moet er ook iets zijn als het onprofessionele leven. Heb je ooit tegen iemand gezegd: 'Jeetje, wat leef jij professioneel zeg! Veel professioneler dan ik. Daar kan ik echt jaloers op zijn.' Ik niet. En zou je überhaupt tegen iemand durven zeggen dat hij onprofessioneel leeft? Ik niet. Ik zou niet eens weten waar ik de arrogantie vandaan zou moeten halen om te kunnen beoordelen of iemand al dan niet professioneel leeft. Moeten we 'professioneel leven’, een weekplanner van de wieg tot het graf? Overal en altijd? Of mag het weer kunnen zonder pilletjes, zonder de voortdurende pressie om perfect te moeten zijn? Gewoon leven ... Ik wens het alle studenten dit nieuwe collegejaar van harte toe: just live ...

Lambertha Souman is redactioneel medewerkster bij HKU. Daarnaast is zij tekstschrijver in de breedste zin van het woord (liedteksten, poëzie, artikelen, brochures, folders).

lambertha.souman@hku.nl