HKU

Sjoerd studeert Image and Media Technology en is al zijn hele leven geboeid door het fenomeen beeld.

Je eigen verhaal vertellen

Mijn fascinatie voor beeld begon al als jongetje, met websites bouwen. Daarna ging ik meer de grafische kant op, posters ontwerpen enzo, en daarna raakte ik weer helemaal in de ban van montage. Op een gegeven moment werkte ik als freelancer en werd ik gevraagd om een filmpje te monteren – bleek dat dat manshoog op Times Square is vertoond. Dus ik weet wat het is om commercieel succes te hebben of belachelijk veel geld te krijgen voor één dag werk...maar zelf heb je daar niet zoveel aan. Natuurlijk heb je soms inhoudelijk wel veel vrijheid hoor; je kunt opdrachten naar je hand zetten, en ik kan het ook zeg maar afstrepen, dat ik dat technisch kan. Maar de meerwaarde van het kunstenaar zijn is denk ik dat je meer je gevoel erin kwijt kunt. Gewoon wat jij te vertellen hebt. In plaats van het verhaal van een ander, vertel je je eigen verhaal.

Tot nu toe zijn mijn eigen filmpjes best abstract. Ik probeer er naartoe te werken dat het publiek het ook snapt, [lacht] want nu krijg ik vaak terug dat mensen het niet snappen. Nou ja, dat zie ik zelf ook wel. Maar het ideaal is dat mijn publiek na gaat denken over het idee dat ik wil overbrengen. Het hoeft niet altijd een concreet verhaal te zijn, maar hoe het eruit ziet moet ervoor zorgen dat je even wordt meegetrokken in een wereldje. Dat als het afgelopen is, je echt zo zit van 'wow'. Dat het een soort hypnose is.

Het vak

In dit vakgebied leer je zo'n wereldje opbouwen met beeld. Je hebt een concept of een verhaal, en hier leer je dat op heel veel manieren over te brengen. Je denkt in verschillende media, die hebben vooral te maken met bewegend beeld. Dat kan een video-installatie zijn, of een filmpje, of een videoclip. Vaak op een kleine schaal: je bent zelf verantwoordelijk voor het hele proces. Dus niet zoals bij een speelfilm, waar je maar een klein onderdeeltje bent van een proces. In principe kun je alles zelf doen. Daar word je in ieder geval op getraind.

Einzelgängers en samenwerken

Waar je precies terecht komt, ligt er denk ik maar net aan welke richting je kiest. Als je bijvoorbeeld richting special effects gaat word je opgeleid voor een hele specifieke functie – terwijl je ook zelfstandig video artist kunt worden, en dan zul je veel meer zelf je plek in het werkveld moeten zoeken. In het tweede jaar ga je sowieso meer toegepast werken, bijvoorbeeld een videoclip maken voor een artiest. Maar in het eerste jaar vragen ze je vooral om alles uit te proberen, het is nu eigenlijk nog één grote speeltuin.

Het zit wel een beetje in de opleiding dat mensen graag hun eigen ding doen. Je werkt later vaak wel in een groter teamverband, maar jouw specifieke taken kun je alleen uitvoeren. Je kunt dan dus toch veel van je eigen artistieke ideeën in het eindproduct kwijt.

Samenwerken wordt ook supergoed getraind. Dat samenwerken is echt...intens. We werken nu met tien man samen om een magazine te maken... Dan zit je echt van 'hoe dan??'. Er zijn twee redacteuren aangewezen en twee vormgevers, en de rest maakt items. En nu moeten we de hele tijd heel veel met elkaar bespreken en kijken van 'okee, klopt dit nog met dat?' Je mag je eigen ding doen, maar het moet wel allemaal kloppen met elkaar en een verhaal vormen.
Wij zitten qua toegepastheid denk ik tussen iets als fine art en game design in; je kunt wel je eigen ding doen, maar het moet niet alleen maar voor jezelf zijn. Het moet ook anderen aanspreken, en om dat te bereiken moet het verhaal dat je vertelt, dus kloppen. We hadden bijvoorbeeld het vak ontwerpprocessen. Daar werkten we allemaal met één eigen concept; het hele blok lang moesten we dat concept steeds opnieuw gaan benaderen en finetunen. Dat je het dan helemaal kapotpresenteert. En dat je merkt dat het steeds beter wordt.

Harde lessen

Laatst moesten we elkaar in de klas 'bestempelen', en ik werd bestempeld tot schreeuwlelijk. Ja, eh. Dat vond ik wel negatief. Het komt denk ik omdat ik in de klas eigenlijk vanaf dag één, iedere keer als andere mensen moesten presenteren, heel veel dingen ben gaan roepen die ik daarbij dacht. Alleen maar om hen te helpen met hun concepten...gewoon eerlijk zeggen wat je denkt, dan wordt het beter. Maar dat komt bij anderen dus soms over als schreeuwlelijk. Ook daarbij moet je misschien naar het grote geheel kijken; naar of het in de situatie past en of iemand er echt wat aan heeft op dat moment. En dat niet iedereen de dingen opvat zoals jij denkt.

Dat loopt misschien wel parallel met mijn creatieve ontwikkeling. Net als ik eerst filmpjes maakte die niet te begrijpen waren en ik nu ervoor probeer te zorgen dat het wel aankomt; dat geldt eigenlijk ook hiervoor. Mijn opmerking is alleen behulpzaam voor die ander als die ook aankomt. Daar valt dus heel veel in te leren. Over je vak en over jezelf. Ja, dat is ook wel positief, hoor. Aanscherpen en bewust maken, dat is wat deze opleiding doet.

De ander bereiken

Dat je continue bezig bent met 'welk verhaal vertel ik', voor een opdrachtgever of voor jezelf, is echt iets van deze studie. En ook dat je bereid bent om dat concept elke keer opnieuw vorm te geven en weer los te laten. Al is het alleen maar...stel, je maakt een videoclip voor een artiest, dan moet die artiest het wel tof vinden. En jij mag eigenwijs zijn en zeggen 'jongens, ik ga een stop-motion video maken met kleipoppen, want dat vind ik bij jullie passen', maar als die artiest dat niks vindt, moet je er wel voor openstaan om dat los te laten.

Al mijn films zijn eigenlijk allemaal heel viezig. Bijvoorbeeld met een iPhone gefilmd, of wel met een normale camera maar dan is het in de montage helemaal aan gort getrokken. Daardoor zijn het niet hele mooie, technisch goed uitziende beelden, maar dat werkt blijkbaar. Ik krijg vaak terug dat het heel prettig is om te kijken. Als een opdrachtgever dan zou zeggen 'ik vind het allemaal een beetje viezig, ik huur jou niet in'...dat is lastig. Op dit moment zou ik niet zomaar zeggen 'okee'. Het is misschien dat je je niet zozeer klakkeloos leert aanpassen, maar dat je leert om zo te communiceren dat je de meerwaarde van jouw stijl ook kunt overbrengen aan de ander.

Je zoekt een mix. Het heeft een hele praktische kant, maar er is ook veel ruimte voor je eigen ideeën. Ik denk dat die mix typisch is voor deze opleiding. Je leert veel verschillende dingen en je wordt op heel veel vlakken getraind. En al die middelen leer je inzetten om de ander te bereiken.

Interview voor HKU 24/7 2015