HKU

Column Guus Koemans

Guus Koemans is bedrijfskundige en adviseur voor ondernemers in de creatieve sector. Sinds 2010 is Guus docent Cultureel Ondernemerschap voor de Master Kunsteducatie. Voor zijn lessen schrijft hij columns, om zijn studenten te prikkelen en te inspireren. Periodiek publiceren wij een column van Guus op deze site.

Meer over Guus Koemans >>

Op jacht naar sluitende verdienmodellen

21 December 2017


Verdienmodel? Alleen al het woord is raar. Verdienmodel. Is dat een mannequin waar geld aan te verdienen valt?


En zijn er dan ook minder Doutzen Kroes-, of Gisele Bündchen-achtige modellen, de laatste als supermodel goed voor een persoonlijke omzet van meer dan $ 30 miljoen per jaar, waar alleen maar droog brood mee valt te eten? Het zogenaamde verliesmodel?

Nee, verdienmodel is een sinds de jaren '90 veel gebruikte term om duidelijk te maken hoe een onderneming geld weet binnen te harken. In toenemende mate braken internet start-ups zich het hoofd over het mechanisme achter hun inkomstenstroom.

In de culturele wereld is het begrip net zo goed in gebruik. René Magritte verdiende aan zijn schilderijen, daarnaast maakte hij advertenties zoals hiernaast.


Theaters kijken naar de verbreding van hun traditionele stromen van kaartverkoop, verhuur, horeca en subsidies. Actuele beeldende kunstenaars zoeken mogelijkheden om niet alleen via een galerie te verkopen, maar direct hun werk aan kunstliefhebbers aan te bieden via een webshop. Of hun werk op producten af te beelden. Selwyn Senator bracht een Italiaans servies met zijn kleurrijke schilderingen op de markt.

Geldstromen bij kuntsteducatieve ondernemers

Het beeld van de kunsteducatieve ondernemingsplannen die ik de afgelopen jaren mocht begeleiden is dat nieuwe ondernemers voorzichtig zijn bij het ontwerpen van hun verdienmodel. Meer dan 50% kiest een vaste prijs voor hun dienst als belangrijkste geld-verdien-mechanisme.


Danslessen voor senioren worden aangeboden voor € 100 per blok van 10 lessen. Een musical voor het primair onderwijs wordt begeleid voor € 1.000 per project. Circa 15% van de nieuwe ondernemers kiest voor 'uurtje-factuurtje'. Een kunsteducatief project wordt dan in rekening gebracht op basis van het aantal uur dat wordt besteed.


De kunsteducatie ondernemers zijn eenduidig in hun keuze voor hun verdienmodel. Sommigen passen op een slimme manier een 'mixed-model' toe. Dan wordt er bijvoorbeeld een zacht prijsje gevraagd voor een eerste scan van 21-eeuwse vaardigheden, waarna er verdiend wordt aan het op uurbasis in rekening gebrachte begeleidingstraject.


Wat opvallend en zonder meer prettig is om te zien: het gebruik van subsidies wordt buiten de deur gehouden. En als er al door fondsen of anderen ondersteund moet worden, is dit vooral aanvullend.

Een paar algemene typeringen

Naast de modellen die hiervoor werden beschreven, is er in de bedrijfskunde een aantal algemene verdienmodellen te onderkennen. Reken je af op basis van gebruik, zoals bij je gas-, water- en elektriciteitsleverancier? Dan zit je in het zogenaamde verbruiksmodel. Bij het advertentiemodel komen de geldstromen op gang door reclame-inkomsten op een druk bezochte site.


Maar je kan ook een inkomstenstroom genereren door vooral te verdienen aan de dienstverlening rondom je product. Het servicemodel noemen we dit. Bij het samenwerkingsmodel trek je samen met een partner op. Zoals het Wereldmuseum in Rotterdam een tijdlang partnerde met een reisbureau. Tot slot het zogenaamde informatiemodel. Je verkoopt dan de kennis en data waar je over beschikt.


En crowdfunding dan? Natuurlijk populair geworden in de afgelopen jaren. Met diverse, specifieke platforms zoals ‘Voor de kunst’. Bekijken we crowdfunding scherp dan is het eerder een financieringsmodel. Het gaat om publieksfinanciering, hoe kom ik aan (start-)kapitaal? Dat is anders dan een verdienmodel: hoe verdien ik dagelijks m’n geld?

Eigen geloof als basis

De crux bij het komen tot een verdienmodel zit natuurlijk enerzijds in het goed in de gaten hebben welke waarde je voor klanten betekent. Welk plezier lever jij jouw klant en welke pijnen los jij voor hem op? Als je dat goed weet, krijg je vanzelf ook zicht op mogelijke geldstromen.


Anderzijds is het belangrijk je verdienmodel persoonlijk en passend te maken. Je verkoopt eenvoudigweg niets als je er zelf niet in gelooft. En er achter gaat staan. Dan gaat het om het opbouwen van een redenering langs de lijn: als ik dit aanbied, wat vind ik het dan waard? Een getalenteerde en jonge jazz saxofonist die ik ken, weet heel goed wat zijn muziek, hijzelf en zijn bandleden waard zijn. Op basis daarvan houdt hij, als geboden bedragen voor een gig daar niet bij passen, soms gewoon de boot af.


Als vertrekpunt breng je als kunsteducator de reële kosten van je aanbod in kaart. Van daaruit ontwerp je een sluitend verdienmodel. Je gebruikt bijvoorbeeld verschillende elementen van de hiervoor genoemde modellen. En vult die aan. Het liefste met innovatieve onderdelen. Waarom? Om zo steeds zélf fris te blijven en om ook in je verdienmodel jouw creativiteit en  grensverleggende waarden bij je aanbod door te laten klinken.

De jacht naar een sluitend verdienmodel

Gisele Bündchen loopt ondertussen niet meer op de catwalk. Wat dat betreft is ze afgeschminkt. Verdienen blijft ze. Door haar naam te koppelen aan producten. Door als zangeres samen met Bob Sinclair in Europa een hitje te scoren. En door haar persoonlijkheid in te zetten voor charitatieve doelen. En jij? Welk persoonlijk en sluitend verdienmodel jaag jij na?


Guus Koemans


Reageren?

guus.koemans@hku.nl

www.guuskoemans.nl

Deze column is gemaakt op de tonen van 'Heart of glass' door Gisele Bündchen, featuring Bob Sinclair. Het laat dit supermodel ook in een andere hoedanigheid zien: als gezicht van H&M’s charitatieve campagne. Ik gebruikte Heart of glass. 1979. Geschreven door Chris Stein en Deborah Harry. Heart of glass [Opgenomen door Gisele Bündchen en Bob Sinclair]. Op Heart of glass [Digitale download]. Ultra records: 2014.

Ik heb plezier in het schrijven van prikkelende columns over de mindset en het handelen van de moderne professional. De fascinaties die daarbij steeds opkomen zijn vakmanschap & reflectie-ín-de-actie. Ondernemerschap & communicatieve zelfsturing. Met beide benen sta ik in de domeinen management/bestuur en kunsten/cultuur. In samenwerking met mede-professionals zit mijn inspiratie. In mijn stijl schuw ik zelfkritiek en ironie niet.

Gisele Bündchen Gisele Bündchen
Reclame Magritte voor Sabena Reclame Magritte voor Sabena
Servies Selwyn Senator Servies Selwyn Senator