HKU

Negen pitches voor in totaal drie Awards en een Prijs. De feestelijke bekroning van de meest excellente afstudeerproducties van het afgelopen jaar is de apotheose van de HKU Dag voor personeel die dit jaar in het teken stond van verschil maken. De dag loopt naadloos over in de avond. Want hier waren negen kanshebbers die maar één ding willen: het verschil maken.

Geen verliezers

'Niet te doen!' De woorden zijn van juryvoorzitter Rutger Verhoeven, maar het hadden de mijne kunnen zijn. Uit de meer dan veertig voorgedragen projecten voor de longlist zijn deze negen kandidaten doorgedrongen tot de shortlist. Mag je wel van verliezers spreken? Die gedachte had de jury blijkbaar ook. Want het woord verliezers valt niet vanavond. Er zijn winnaars en niet-winnaars. Het verschil zit niet zozeer in de uitzonderlijke prestatie die ze hebben geleverd, maar in de beloning. Het woordje ‘niet’ betekent concreet een nul minder in het te winnen bedrag. Het wordt vijfhonderd of vijfduizend euro.

De kanshebbers mogen zich verheugen in een grote publieke belangstelling. De uitreiking van de Awards is in een nieuw jasje gestoken. Er zijn bewust alumni uitgenodigd en ze zijn gekomen! De HKU-contacten uit het bedrijfsleven zijn op zoek naar talenten die het verschil kunnen maken en last but not least natuurlijk zijn er natuurlijk de fans van de genomineerden. Direct rechts van mij zit de familie van Toby Mulder, genomineerd voor de HKU Award in de categorie Ondernemerschap, en meteen links van mij zitten de fans van Emése van der Steen, genomineerd voor de HKU Prijs Gemeente Utrecht. De stoel die ik bezet blijkt later op de avond een heel bijzondere te zijn …

 

Dilemma's

Wat gaat de jury doen? Er zijn sinds een aantal jaren drie categorieën waar een HKU Award kan worden gewonnen: Artistieke Prestatie, Ondernemerschap, Vernieuwing. De vierde categorie, Maatschappelijke Relevantie, is ondergebracht in de HKU Prijs Gemeente Utrecht. Ooit was er maar één HKU Award. De indeling in categorieën is een enorme verbetering. Maar desondanks blijft het toch iets houden van appels vergelijken met peren. In de categorie Artistieke Prestatie staat het bewegende beeld van de fictiefilm tegenover de illustratie die los van technologie kan bestaan. Is er in deze tijd waar bijna overal technologie en apparatuur aan te pas komt nog wel ruimte voor de intrigerende illustratie van een breiwerkje met gehakt, waar ik mijn ogen maar niet van af kan houden? In de categorie Ondernemerschap moet de jury kiezen tussen wat zij noemt ‘twee sterke merken’ die allebei het veld waarvoor en waarin zijn werken een grote dienst bewijzen. De kandidaten hebben inmiddels aangetoond dat er geld zit in hun aanpak en ideeën. En zal het klimaat en de verandering daarvan het in de categorie Vernieuwing kunnen winnen van de populaire gamewereld? Voor de HKU Prijs Gemeente Utrecht hebben alle schools één kandidaat mogen voordragen. De drie genomineerde projecten zijn alle drie maatschappelijk relevant. En toch moet er een winnaar komen …

 

Vier minuten

‘Iedereen gooit in vier minuten zijn of haar verhaal in je gezicht. Dat vind ik mooi!’ Presentatrice Yinske Silva die volgens het programmaboekje met haar verbale virtuositeit de avond aan elkaar rijgt, is onder de indruk van de pitches. En zij is niet de enige. De kandidaten zijn verrassend open en tonen enorm veel lef. Als er een prijs zou zijn voor openheid en lef zou die absoluut naar Nadia Groenewald zijn gegaan. Zij kaart het taboe aan dat rust op seksueel misbruik van mannen. (Let op het voorzetsel. Er staat niet ‘door’.) De strafmaat voor mannelijke en vrouwelijke verkrachters verschilt nogal. Vrouwen kunnen volgens de wet niet eens als verkrachter gestraft worden. Van alle genomineerden is de persoonlijke betrokkenheid bij hun onderwerp groot. Maar die van Nadia is uitzonderlijk. Durf maar eens in een pitch voor een prijs aan een jury en een volle zaal te bekennen dat je het slachtoffer bent van seksueel misbruik. Ik zou het niet durven en de rest van de zaal ook niet, vermoed ik. Nadia doet het! Ze krijgt terecht een enorm applaus. Haar project is niet alleen moedig, haar pitch ook!

 

Mario Gonsalves, winnaar in de categorie Artistieke Prestatie

Mario Gonsalves studeerde Audiovisuele Media en met de pitch over zijn film Patroon bijt hij het spits af in de categorie Artistieke Prestatie. Later op de avond zal hij ook de rij van prijswinnaars openen. Mario vertelt dat hij is opgegroeid met een alleenstaande moeder en dat hij de vooroordelen die bestaan over jongemannen van de Antillen uit eigen ervaring kent. 'De film gaat over liefde, identiteit en zelfontdekking. In een wereld die zich bijna in een Derde Wereldoorlog stort, moeten we begrip voor elkaar krijgen.' Het stukje film dat we tijdens de pitch zien, is met recht veelzeggend. Misschien zit daar wel de belangrijkste quote uit de film in. 'Ik ben klaar met alle mening en vooroordelen. Goeie vibes hier. Toch zien ze ons als problemen of menace to society.’ Dat moet veranderen! Het probleem dat Antilliaanse jongemannen als probleem worden gezien moet worden opgelost. ‘We willen change. We elevate. We breken die patroon’ rapt een van de karakters in de fictiefilm. Fictie? In het juryrapport wordt terecht het overtuigende spel geprezen. De film is een visitekaartje van een getalenteerd filmmaker. Het afgelopen jaar werd Patroon al vertoond op het Nederlands Filmfestival. Op de vraag naar zijn pitchervaring antwoordt Mario: ‘Dit is niet mijn omgeving. Normaal sta ik achter de camera.’ Mario wil verder op de ingeslagen weg en Antilliaanse jongeren de stem geven die ze verdienen. Ze zijn geen probleem, ze zijn mens.

 

Toby Mulder, winnaar in de categorie Ondernemerschap

‘Creativiteit is zeldzaam!’ Een bijzondere uitspraak in een omgeving waar creativiteit volgens mij allesbehalve zeldzaam is. Maar dat bedoelt Toby, die bij Kunst en Economie afstudeerde in Media en Muziek, duidelijk niet. Hij heeft het over dat ene gouden moment! Je draait, je mixt, het is er en dan moet je er iets mee doen. Maar het enige wat je kunt onthouden is dat het moment er was. En dan komt de grote vraag: wat deed ik ook alweer precies? Je zou het allemaal moeten kunnen vastleggen. En dat kan nu! Hij bouwde de Omega One Performance Mixer. Die legt alles wat je doet automatisch vast en later kun je je vondst nabewerken in de studio. Een droom! Dat vinden veel collega’s uit de eurorackgemeenschap ook. Op voorintekening verkocht hij al tweehonderd modules à 500 euro. En de vraag neemt alleen maar toe. Op de Exposurewebsite voor afstudeerders antwoordde Toby afgelopen zomer op de vraag wat het belangrijkste is dat hij bij HKU heeft geleerd: ‘Dat je met het juiste plan en de juiste inzet je dromen waar kan maken!’ Het winnen van de HKU Award bewijst zijn gelijk!

De vreugde rechts van mij is groot als Toby’s naam valt: ‘Dat is mijn zoon!’

 

Ingmar Schröder, winnaar in de categorie Vernieuwing

‘Het probleem met klimaatverandering is dat het zo abstract is. Er is niet één scenario. Er zijn er misschien wel 45. Mensen vragen zich af waarom ze zoveel moeten inleveren voor iets wat zo abstract is.’ Ingmar studeerde Spatial Design en heeft met zijn project An Umbreliable Prophecy de klimaatverandering tastbaar gemaakt met een aantal paraplu’s (umbrellas) in de openbare ruimte. Een fanbrella, die verkoeling biedt wanneer de temperaturen tot ondraaglijke hoogte zijn gestegen als gevolg van global warming. Een gloombrella die fijnstof uit de lucht kan halen en de luchtkwaliteit kan verbeteren, én een lumbrella (lumen = licht) die licht brengt op regenachtige dagen en hiermee inspeelt op de invloed die het weer heeft op de stemming van mensen. Als het mooi weer is zijn mensen aardiger tegen elkaar. Het juryrapport meldt: ‘Alles rond de klimaatverandering is negatief geladen. Bij Ingmar is dat anders. De ontwerpen zijn confronterend, maar ook oogstrelend.’ Dat de jury gelijk heeft blijkt wel uit de woorden waarmee Ingmar zijn pitch afsloot: ‘Er gaat de komende twintig jaar veel veranderen, maar wij bepalen hoe.’

 

Emése van der Steen, winnaar HKU Prijs Gemeente Utrecht

Kun je met theater echt iets veranderen in levens van mensen? Wie daaraan twijfelt doet er goed aan te kijken naar de projecten van Emése van der Steen. Ze wordt bekroond voor de voorstelling All Rise, een project met jongeren van de Jeugdtheaterschool Zuid-Oost in Amsterdam. Maar tijdens haar pitch laat ze iets anders zien. De wonderen die je met theater kunt bereiken in het speciaal onderwijs. Bij haar openingszin weet je het al: hier staat een geboren theaterdocente. Emése studeerde dan ook Theatre and Education.

De gang op of de vloer op? Antwoord: ik ben theaterdocente, geen politieagent. Het pleidooi van Emése is duidelijk. We moeten leren luisteren en anders kijken naar kinderen met een rugzakje. We moeten het rugzakje omarmen. Een indrukwekkend filmpje toont hoe Emése een ernstig autistische leerling ertoe krijgt contact met haar te maken. Het juryrapport spreekt van een roeping. En daarmee is niets te veel gezegd. Het ‘moeilijke kind’ moet je niet buiten het theater zetten, maar er middenin. Voor Emése bestaan er geen moeilijke kinderen. Van alle winnaars is Emése misschien wel het meest verrast. En direct naast mij wordt voor de tweede keer die avond uitbundig gejuicht. Deze keer links …

 

Claudia de Breij riep ons in haar oudejaarsconference op om te proosten op de verliezers. Maar verliezers bestaan niet vanavond. Wel vijf niet-winnaars. En ook zij verdienen een podium in dit verhaal.

 

Suzan Hijink, genomineerd in de categorie Artistieke Prestatie

De supermarkt is een doolhof geworden. Moet ik nou kiezen voor het milieu, dierenwelzijn of mijn gezondheid? Met prikkelende illustraties in tien reeksen rond het thema What the Food neemt ze ons mee in de wereld achter de supermarkt die wij niet te zien krijgen. Onder andere een serie over geloof in maakbaarheid en een serie over geloof in bepaalde voedingsmiddelen. Tijdens haar pitch onthult ze het verband achter de rode serie: we koken steeds minder en halen steeds meer. Daarom zie je daar alleen de handen. En aan het begin van haar pitch steelt ze de show met een geschoten haas en een supermarkt kip. Wat zou u kiezen?

 

Teun de Kruif, genomineerd in de categorie Ondernemerschap

Zijn bijzondere visie op ondernemerschap en onlinecontacten mag in dit verhaal niet ontbreken: ‘Elk merk heeft een verhaal nodig. Ondernemerschap is voor mij niet één goed idee, maar goede intuïtie en doorzettingsvermogen. In de wereld van de online-concurrentie moet ik offline stappen zetten. De persoonlijke ontmoeting wordt steeds belangrijker.’

 

Cairin Steverink, genomineerd in de categorie Vernieuwing

Hij is ’s ochtends geland op Schiphol en constateert dat hij zijn ticket er al uit heeft als hij hoort dat hij als genomineerde sowieso vijfhonderd euro rijker is. Hij heeft namelijk een baan in Finland. Als game developer ontwikkelde hij een Motion Matching System. Een techniek die in de gamewereld met enthousiasme is ontvangen, omdat je de bewegingen in animaties eenvoudig kunt veranderen. Nu is het ook voor kleinere studio’s haalbaar om meer tijd te besteden aan de kwaliteit van de gameplay en de animaties.

 

Nadia Groenewald, genomineerd voor de HKU Prijs Gemeente Utrecht

Nadia vraagt aandacht voor wat de jury in haar rapport beschreef als ‘een van de vele genderongelukken’: het verschil in het bestraffen van seksueel misbruik tussen mannelijke en vrouwelijke daders. In de game van Nadia ‘Neem het recht in eigen handen’ mag de speler de rol van de rechter aannemen. Nadia legt volgens de jury een hiaat in de wetgeving bloot.

Een petitie die zal worden aangeboden aan de Tweede Kamer moet daar verandering in Brengen.

 

Esther Smeenk, genomineerd voor de HKU Prijs Gemeente Utrecht

Zomervakantie is niet voor iedereen een feest. Veel dingen zijn gesloten en voor asielzoekers is er niets te doen. Dat veranderde door het project Summerschool Connecting Cultures. Meer dan honderd mensen deden mee. Nederlanders en nieuwkomers ontmoetten elkaar op basis van gelijkwaardigheid. Een Syrische Vluchteling vertelt tijdens Esthers pitch dat hij een dj-workshop volgde en de afgelopen zomer op Lowlands mocht draaien. Volgens de jury heeft Esther de connectorsrol die bij Kunst en Economie zo belangrijk is naar een hoger plan getild. Als het goed is krijgt het project krijgt in de zomer van 2020.

 

Anke Klein, wethouder van de Gemeente Utrecht, die de Gemeenteprijs Utrecht mocht uitreiken, sloot met haar woorden perfect aan bij het thema van de dag: ‘Het artistieke denkwerk en de veelzijdigheid van de HKU’ers hebben we nodig om de stad te kunnen zijn die we willen zijn. Utrecht als de stad van kunst en wetenschap.’ Als we er ooit aan getwijfeld hebben of we als HKU het verschil kunnen maken, hoeft dat na vanavond niet meer!

 

Celebrete 2020 lijkt me een geweldig idee! Proost op de makers van morgen! Want zij zijn de probleemoplossers van morgen!