HKU

Als sound designer werk je veel samen met anderen, in team- of netwerkverband, uit de verschillende media-, theater- en muziekdisciplines. Je hebt een sterke drang om invloed uit te oefenen op het geheel van de geluidskant van een productie en je hebt uitgesproken ideeën over klank en sound design die je in de praktijk wilt brengen. Je kunt concepten voor geluid en klank ontwikkelen en deze uitvoeren. Daarbij maak je gebruik van je eigen 'sound'.

Werkveld

Na je afstuderen kun je werkzaam zijn op het gebied van sound design (inclusief klankontwerp) voor speelfilm, tv, animatie, documentaire, reclame, internet, games, interactieve installaties en cd-producties. Ook het ontwerp van een geluidsplan en het sound design van concerten en theaterproducties behoort tot de mogelijkheden.

Profiel en beroep

Een kenmerk van afgestudeerde Muziek en Technologie-studenten is dat zij vaak een uniek profiel hebben ontwikkeld waarbij ze regelmatig een aantal verschillende ‘beroepen’ combineren.
Enkele van die 'beroepen' vind je hieronder. Maar je moet dus, zoals gezegd, niet gek opkijken als je een oud-student tegenkomt die af en toe songs componeert voor tv-reclames (componist voor de media), maar ook een aantal bands produceert (muziekproducer) en af en toe met zijn eigen tracks optreedt (performer elektronische muziek).

Beroep: Sound Designer

Een sound designer kan het complete geluidsbeeld (sound effects en -sferen, dialoog, muziek, voice-over) ontwerpen:
• voor allerlei audiovisuele media zoals commercials, speelfilms, televisieprogramma’s;
• voor allerlei nieuwe vormen van media zoals apps, websites en games;
• voor podiumkunsten zoals theater- en dansvoorstellingen;
• van allerlei industriële producten zoals elektrische tandenborstels, auto’s en computers;
• van de (publieke) ruimte zoals interactieve geluidsinstallaties in een museum of een geluidswandeling door de stad;
• voor de representatie van allerlei ‘data’ en ‘data-stromen’ zoals beursberichten;
• van allerlei nieuwe ‘tools’ die zich richten op toegankelijkheid zoals het ontwerpen van websites voor blinden.

Een sound designer maakt vaak gebruik van klanken die hij of zij zelf heeft ontworpen door middel van allerlei synthese- en bewerkingstechnieken. Als je daarin gespecialiseerd bent, ben je ook een echte klankontwerper (een klankontwerper richt zich meer op het ontwerpen van de klanken zelf, een sound designer richt zich meer op de mogelijke toepassing van klanken). Belangrijk in dit werk is ook dat je je bewust bent van het publiek of de gebruiker waar je voor werkt. Jij kunt het misschien wel mooi vinden maar komt het wel over bij het publiek of is het wel functioneel voor de gebruiker?

Voorbeelden van werkvragen
• Je wordt gevraagd om het geluid te ontwerpen voor de nieuwe HEMA-commercial.
• Je wordt gevraagd om, samen met een componist, het totale geluidsbeeld van een muziektheatervoorstelling te ontwerpen.
• Je wordt gevraagd om een geluidsmaquette van het gebouw van de Tweede Kamer te ontwerpen ten behoeve van blinde bezoekers van dat gebouw.
• Je wordt gevraagd het nieuwe soundlogo voor Vodafone te ontwerpen.

Beroep: Geluidskunstenaar

De geluidskunstenaar laat zijn klanken horen op allerlei podia en in een variëteit aan contexten. Je kunt deze performer dan ook vinden op allerlei locaties zoals concertpodia, festivals en in de openbare ruimte. Je komt ze ook tegen in musea, op dance party’s en in samenwerking met componisten die voor akoestische ensembles en orkesten muziek componeren.

De geluidskunstenaar is een meester in klankontwerp. Klanken die bijvoorbeeld al dan niet real time gegenereerd worden door het bewerken van de klanken afkomstig van akoestische instrumenten. Maar ook klanken met behulp van allerlei synthesetechnieken. Technologie speelt hier een grote rol want een geluidskunstenaar ontwerpt vaak ‘nieuwe’ controllers om live klanken te genereren en te bewerken. En die nieuwe controllers bestaan soms weer uit de meest rare 'bouwsels' zoals een sigarendoos met drukknoppen. Je kunt je dus echt helemaal uitleven als geluidskunstenaar.

Voorbeelden van werkvragen
• Je doet een set met je eigen tracks op het STRP Festival.
• Je wordt gevraagd door een strijkkwartet om daarmee samen een performance te ontwerpen waarbij jij real time hun klanken bewerkt.
• Een party-organisator nodigt je uit om met je zelfgebouwde controllers een set te doen op een party in Berlijn.

Beroep: Muziektechnologie-ontwerper

Een muziektechnologie-ontwerper ontwerpt technologie om geluid en/of muziek te genereren. Technologie kan dan zowel hard- als software zijn. Dus controllers zoals bijvoorbeeld de Wii-controller van de Nintendo Playstation maar ook software en sample libraries zoals Ableton Live, de Vienna Symphonic Library en allerlei apps op het gebied van geluid en muziek.

Als muziektechnologie-ontwerper gebruik je regelmatig bestaande technologie en pas je die aan om je doel te bereiken. Je ontwerpt ook vaak nieuwe technologie en nieuwe systemen omdat de bestaande technologie niet toereikend is. Zo kan het gebeuren dat je een idee ontwikkelt voor een nieuw type sequencer, dat je een app bouwt waarmee je zelf ringtones kunt maken of dat je een elektronische blindengeleidestok ontwerpt die met geluid werkt. In al deze activiteiten is het belangrijk om inzicht te hebben in achterliggende principes en systemen zodat je niet gelijk in de problemen komt als je te maken krijgt met nieuwe technologie.

Voorbeelden van werkvragen
• Het audiosoftwarebedrijf waar je werkt vraagt je om een audio-app voor visueel gehandicapten te ontwerpen.
• Een danser vraagt je om een ‘controller’ te ontwerpen waarmee hij, door hoofdbewegingen, geluid door de ruimte kan sturen.

Beroep: Sound Engineer

Een sound engineer is een ontwerper die technologie gebruikt om geluid en/of muziek op te nemen, te masteren of uit te versterken.

Een sound engineer werkt bijvoorbeeld in een studio of op locatie om, in samenwerking met een producer, een ensemble of band op te nemen. Daarbij ga je dan uit van een geluidsconcept dat je vaak in samenwerking met die producer hebt ontworpen. Dit geluidsconcept is ook weer leidend in de ‘mastering’ waar het definitieve klankbeeld van de opgenomen muziek wordt bepaald.
Het werken met een geluidsconcept geldt ook voor een concert, event of theatervoorstelling waarbij je geluid en muziek uitversterkt met behulp van technologie.

Voorbeelden van werkvragen
• Een theatergroep vraagt je om het ‘geluidsontwerp’ voor de nieuwe voorstelling te maken, de benodigde technologie te huren en als geluidstechnicus mee te gaan op tournee.
• Een band vraagt jou als FoH-technicus aangezien er veel muzikaal materiaal ‘meeloopt’ in de live-set en jij de nodige ervaring mee hebt met de technologie die daarbij hoort.
• Een akoestisch folk-trio gaat samen met een ‘laptopper’ optreden in de duinen van Terschelling tijdens het Oerol Festival en vraagt jou om hiervoor een geluidsconcept te ontwerpen en uit te voeren.

Bedrijven van afgestudeerden

Sound Designer
• Lucas van Tol (www.guerrilla-games.com)
• Ronnie van der Veer
• Arnoud Traa
• Pinar Temiz

Geluidskunstenaar
• Tarik Barri (www.tarikbarri.nl)
Muziektechnologie-ontwerper
• Arjen van der Schoot (www.audioease.com)

Sound Engineer
• Joeri Saal (www.studio150.nl)